Bodrum, Marmaris, Köyceğiz ve Muğla’da sıcaklık ve yağış değişkenlerinin analizi ve ekstrem olaylar

Abstract

Bu çalışmada, iklim değişikliğinin belirtileri ve iklim değişkenliğinin durumu belirli bir oranda ve yerel ölçekte değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu nedenle ülkemizin güneybatı kesiminde bulunan ve Muğla ili sınırları içerisinde olan Bodrum, Köyceğiz, Marmaris ve Muğla il merkezi incelenmiştir. Analizler, iklimin iki ana elamanı olan sıcaklık ve yağış değerleri üzerinde yapılmıştır. Çalışmada R (R istatistik SPSS (Sosyal Bilimler İçin istatistik paketi) ve CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) programları kullanılıp sonuçlar harita ve grafiklerle gösterilmiştir. Tezde, öncelikle Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden sağlanan veriler kullanış amacına göre düzenlenmiş daha sonra ise yazım ve analiz kısmına geçilmiştir. Yıllık ve mevsimlik incelemeler 1960-2018 yılları arasındaki ortalama değerleri kapsarken ekstrem olayların incelendiği günlük maksimum ve minimum değerlere ait veriler 1975-2018 yıllarını içine almaktadır.Yazım ve analiz kısmında, öncelikle çalışma alanının konumu ve bazı coğrafi özelliklerine değinilmiş daha sonra ise analiz kısmı yapılmıştır. Analizde, verilerin güvenilirliğini ölçmek için normallik dağılım testi yapılmış buna göre homojenlik testlerine geçilmiştir. Çeşitli homojenlik testleri ile grup içi ve gruplar arası homojenlik testleri uygulanmıştır. Bu sonuçların ardından ise yıllık ve mevsimlik olmak üzere sıcaklık ve yağış değerlerinin ortalamaları üzerinden iki farklı eğilim analizi yapılmıştır. İlk olarak Mann Kendall trend analizinde, trendin eğimi ve istatistiki olarak anlamlılığı ölçülmüş daha sonra ise Sen’in eğilim analizi ile de trendin şiddeti bulunmuştur. Trend eğilimlerine göre sıcaklıklarda genel olarak bir artış dikkat çekmektedir. En şiddetli artışlar yaz mevsiminde görülmüştür. Yağışlarda ise kışların daha kurak, geçiş mevsimlerinin ise daha nemli olmaya başladığı ortaya çıkmıştır. Analizlerin son kısmında ise günlük sıcaklıklar baz alınarak ETCCDMI (İklim Değişikliği Belirleme Gözlemleme ve İndis Uzman Takımı) tarafından belirlenen 27 çekirdek indisten yararlanılarak ekstrem hadiseleri belirli bir seviyede incelemek için farklı indisler türetilmiş ve uygulanmıştır. Buna göre sıcaklık artışıyla paralel olarak hadiselerin seviyelerinde bir artış, yağışların ise daha şiddetli olmaya başladığı görülmüştür. Tezin son kısmında ise tüm sonuçlar genel hatları ile değerlendirilmiş ve bazı öneri ve görüşlerde bulunularak çalışma tamamlanmıştır.

In this study, the indication of climate change and the situation of climate variability were aimed to be evaluated at a certain rate and local scale. For this reason, Bodrum, Köyceğiz, Marmaris and Muğla central district, which are located in the southwestern part of Turkey and within Muğla province, were examined. The analysis were conducted on the temperature and precipitation as two main elements of climate. In the present, R (R statistics program), SPSS (Statistics Package for Social Sciences) and GIS (Geographic Information System) programs were utilized for data analysis and the results displayed through maps and graphics. In the thesis, firstly the data provided by Turkish State Meteorological Service were arranged according to the purpose of use. Afterwards the writing and analysis part completed step by step. While annual and seasonal examinations include average values between 1960 and 2018, daily data on extreme events include minimum and maximum values from 1975 to 2018.In the writing and analysis part, firstly the location and a number of geographical features of the study area were introduced, secondly the analysis part was presented. In the analysis, normality distribution test was performed to measure the reliability of the data and accordingly homogeneity tests were applied. In-group and intergroup homogeneity tests were implemented by means of various homogeneity tests. Following these results, two different trend analysis were carried out over the average of temperature and precipitation values as annual and seasonal. Primarily, the slope of the trend and statistical significance were measured in Mann Kendall trend test then severity of the trend was found with the trend analysis of Sen. According to the tendency of the trends, an increase in temperature in general and most severe increases were observed in the summer season. It is observed that winters are drier in precipitation and the transition seasons began to become more humid. In the last part of the analysis, using the 27 core indices determined by ETCCDMI (Expert Team on Climate Change Detection, Monitoring and Indices) based on daily temperatures, different indices were derived and applied to examine extreme events at a certain level. Accordingly, it was observed that in parallel with the temperature increase, there was an increase in the levels of the events and precipitation began to become more severe. In the last part of the thesis, all results were evaluated in general terms and the study was completed by some suggestions and insights regarding the obtained results.