Ehl-i hadisin red literatürü

Abstract

EHL-İ HADİSİN RED LİTERATÜRÜ Hicrî birinci asrın ikinci yarısından itibaren teşekkül aşamasından geçen Ehl-i hadis, çeşitli hadis kitapları derlemelerinin yanı sıra akaide dair eserler de telif etmişlerdir. İtikâdî ve siyâsî tartışmaların etkileşiminin bir neticesi olarak ekol ve fırkalar arasında cereyan eden münazaralar, bir edebiyat türünün ortaya çıkmasına vesile olmuştur. Genel olarak akaide dair hususların tartışıldığı bu edebiyata, benzer konuları ihtiva eden Kitâbu’s-sünne adlı kitaplar da dahil edilmiştir. Ehl-i hadisin temel olarak eserlerinde kullandığı argümanlar âyet, hadis ve âsârdır. Bu argümanları tevil etmeksizin kitaplarında yer veren Ehl-i hadisin nasslara olan bağlılığı açık bir şekilde görülmektedir. Bu çalışmada öncelikli hedefimiz Ehl-i hadisin red literatürünü tespit etmek, sonrasında bu literatürün ihtiva ettiği konular ve müellifin takip ettiği metot hakkında bilgi vermektir. İlk üç asırlık bir zaman zarfında meydana gelen Ehl-i hadisin red literatürü, Ehl-i rey ve bazı fırkalarla yapılan fikrî münazaralar neticesinde ortaya çıkan bir edebiyat türüdür. Hicrî birinci asrın ortalarından itibaren teşekkül eden söz konusu iki ekol arasında fikrî anlamda bir mücadele yaşanmış, bu mücadelenin sonunda her iki taraf bir birlerinin argümanlarını çürütmeye dayalı kitaplar telif etmişlerdir. Ekollerin henüz hicrî ikinci asırda oluşum aşamasında olması ve âlimlerin saflarının hicrî üçüncü asırda belirgin hale gelmesi söz konusu literatürün hicrî üçüncü asırda yoğun bir şekilde işlenmesinde önemli bir etkendir.

REFUTATİON LİTERATURE OF AHL HADİTH In its formative period, i.e., beginning from the second half of the first century of Hijrah, the members of Ahl al-Hadith have written aqaid books while collecting other types of hadith books. As a result of the ongoing discussions between various sects regarding to faith and political issues, a new kind of literature emerged. The authors of these books were mainly interested with the issues regarding to faith, but they addressed other topics as well. The basic arguments of Ahl al-Hadith in their books were derived from verses in Qur’an, the sayings of the Prophet and his companions. It is obvious that the members of Ahl al-Hadith were strictly adherent to these sources without any interpretation. The basic aim of this study is to make a list of the books written by Ahl al-Hadith as refutation of the opinions adopted by members of other sects. To indicate the contents of these books and methods used by their authors is another aim here. The literature produced by Ahl al-Hadith in this respect can be seen as a result of their effort to present and defend their vision against the other biggest sect of the time together with them: Ahl al-Ray. Both sects have written many books against each other. Since both parts have not completed their formation until third century of Hijrah, and it was this century when discussions were accelerated, the most important examples of this literature belong to this century.