Amel-ü Ehli’l-Medine anlayışının İmam Malik’in fıkıh doktrinine etkileri

Abstract

İmam Mâlik hicrî ikinci asırda Medîne fıkhının en önemli temsilcisidir. Hocalarından devraldığı Medinelilerin uygulaması anlayışını geliştirmiş ve bu usûlü en fazla kullanan kişi olduğu için Amel-ü ehli'l-Medîne anlayışı onunla birlikte anılır olmuştur. Gerek İmam Mâlik döneminde gerekse sonraki asırlarda İmam Mâlik'in fıkhının temelini oluşturan bu konu tartışılmıştır. Mâlik taraftarları onun görüşlerini inceleyerek Medinelilerin uygulaması anlayışını açıklamaya çalışmış muhalifleri ise kimi zaman çok acımasız bir şekilde bu anlayışı eleştirmiştir. Medinelilerin uygulaması ve icmâ'ı anlayışı Mâlik'in fıkıh doktrininde büyük ölçüde etkili olmuştur. Çünkü ona göre bu uygulamalar aslında Hz. Peygamber'in sünnetine dayanır hatta mütevatir bir yapı arz eder. Kur'an, sünnet ve bu iki kaynaktan içtihat yoluyla elde edilen sonuçlar Amel-ü ehli'l-Medîne'yi şekillendiren temel unsurlardır. İlk iki neslin görüş ve uygulamaları ile maslahat düşüncesi de bu anlayışın oluşumuna büyük katkı sağlamıştır. İmam Mâlik'in amel-ü ehli'l-Medîne anlayışında, uygulama ile rivayetler arasında karşılıklı bir ilişki söz konusudur; a. Rivayetler uygulamayı şekillendirir, b. Uygulama rivayetlerin değerlendirilmesinde ve buna bağlı olarak söz konusu rivayetlerle amel edilip edilemeyeceğinin belirlenmesinde etkili olur. Al-Imam Malik is the most important representative for Madinan Jurisprudence at the second century after Hicret. He developed the theory of Madinan Amal which he took it over from his scholars. He used this theory very much therefore the Madinan Amal was mentioned with his name. Whether at the period of Al-Imam Malik or after this period, the theory which is the base for Madinan Jurisprudence was discussed too much. Followers of Al-Imam Malik analyzed the theory and tried to explain his opinions. On the other side those who oppose to his theory made merciless critiques. Madinan Amal and Understanding of Ijma were very effective on Madinan Jurisprudence. According to him these practices were based on Sunnah and at the structure of Mutawatir. Quran, Sunnah and outcomes derived by İjtihads from these two sources are main elements of Madinan Amal. Opinions and practices of first two generation and Maslahat thoughts are most supportive to this theory. According to Madinan Amal theory of Al-Imam Malik, there are mutual relationship between the practices and hearsays (Rivayet): a) Rivayets shapes the practices, b) Practices has an effective role for evaluating Rivayets whether it is valuable to act or not.