Publication: Muhasebe denetiminde istatistiki örnekleme yöntemleri ve bir uygulama
Abstract
MUHASEBE DENETİMİNDE İSTATİSTİKİ ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ VE BİR UYGULAMA Muhasebe denetiminde tüm verilerin toplanıp incelenmesi genellikle etkili ve pratik değildir.Örnekleme tüm ana kütlenin incelenmesine gerek kalmaksızın ana kütle hakkında bilgi edinilmesini sağlar. Örnekleme pek çok alanda ve farklı amaçlarla kullanılabilir. Mesela ana kütle hakkında genel bir fikir edinmek ya da tekrarlayan özellikler gösteren birimleri ortaya çıkarabilmek gibi.Örnekleme geçerli ve savunulabilir bir yöntemdir; fakat önemli olan gerekli analizin türüne uygun örnekleme yönteminin seçilmesidir. Çünkü ihtiyaca göre seçim yöntemi, örneklemin yapısı ve analiz planı ile varılacak sonuçlar değişmektedir.Bu koşullara bağlı olarak özel ve farklı türde örnekleme yöntemleri bulunmaktadır.Bu çalışmanın amacı farklı tipteki ana kütleler içersinden belli sayıdaki verilerin incelenerek ana kütle hakkında bir genelleme yapmaya yarayan örnekleme yöntemlerinin ve bunların sağladığı yararların açıklanmasıdır.
STATISTICAL SAMPLING METHODS IN ACCOUNTING AUDITING AND A PRACTICE It is usually not cost effective or practicable to collect and examine all the data in accounting auditing. Sampling provides a means of gaining information about the population without the need to examine the population in its entirety. Sampling can be drawn in different areas and for several reasons. For example to draw inferences accross the entire population; or to draw illustrative examples of certain types of behavior.Sampling can provide a valid, defensible, methodology but it is important to match the type of sample needed to the types of analysis required. Because according to the needs the method of selection, the sample structure and plans for analysing and interpreting the results changes. Due to these conditions there are special and different sampling methods . The aim of this article is the definition of different sampling methods and the advanteges of these methods which provide to have general information about the population by analysing some of the data in different popultaion. Sayfa No. TABLO LİSTESİ..........................................................................................................IV ŞEKİL LİSTESİ............................................................................................................VI KISALTMALAR.……………………………………………………………………VII 1.GİRİŞ1 2.MUHASEBE DENETİMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR3 2.1.Tarihsel Gelişim3 2.2.Muhasebe Denetimi4 2.3.Muhasebe Denetimi Türleri5 2.4.Denetçi Türleri6 2.5.Denetim Standartları7 2.5.1.Genel Standartlar9 2.5.2.Çalışma Alanı Standartları9 2.5.3.Raporlama Standartları10 2.6.İşletmelerde İç Kontrol Sistemi11 2.6.1.İç Kontrol Sisteminin Tanımı ve Unsurları11 2.6.2.İç Kontrol Sisteminin İncelenmesinin Denetim Açısından Önemi13 2.7.Denetim Kanıtları Ve Teknikleri13 2.7.1.Denetim Kanıtları ve Türleri13 2.7.2.Denetim Teknikleri15 3.ÖRNEKLEME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR17 3.1.Örneklemenin Aşamaları19 3.2.Örneklemenin Avantajları20 4.MUHASEBE DENETİMİNDE ÖRNEKLEME VE ÖRNEKLEMENİN SAĞLADIĞI YARARLAR21 4.1.Muhasebe Denetiminde Örnekleme Yöntemleri23 4.1.1.İstatistiki Olmayan Örnekleme24 4.1.1.1. İstatistiki Olmayan Örneklemenin Avantajları25 4.1.1.2. İstatistiki Olmayan Örneklemenin Dezavantajları25 4.1.1.3. İstatistiki Olmayan Örneklemede Seçim Yöntemleri26 4.1.2.İstatistiki Örnekleme28 4.1.2.1.İstatistiki Örneklemenin Gelişim Süreci, Günümüzdeki Yeri ve Önemi28 4.1.2.2.İstatistiki Örneklemenin Tanımı ve Özellikleri29 4.1.2.3.İstatistiki Örneklemenin Avantajları29 4.1.2.4.İstatistiki Örneklemenin Dezavantajları30 4.1.2.5.İstatistiki Örneklemede Seçim Yöntemleri31 4.1.2.5.1.Basit Tesadüfi Seçim Yöntemleri32 4.1.2.5.2. Sistematik Seçim Yöntemi35 4.1.2.5.3.Özel Seçim Yöntemleri35 4.1.2.5.4. Büyüklüğüyle Orantılı Seçim Yöntemi37 5.MUHASEBE DENETİMİNDE İSTATİSTİKİ ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ.............................................................................................................39 5.1.Uygunluk Testleri ile ilgili Genel Açıklamalar39 5.1.1.Uygunluk Testlerinde Karşılaşılan Riskler40 5.1.2. Niteliklere Göre Örnekleme43 5.1.2.1.Yöntemin Tanımı43 5.1.2.2.Yöntemin Uygulama Aşamaları43 5.1.2.3.NTGÖY’nin Dezavantajları54 5.1.3.Kabul Örneklemesi55 5.1.3.1.Kabul Örneklemesinin Dezavantajları55 5.1.4.Keşif Örneklemesi56 5.1.4.1.Keşif Örneklemesinin Dezavantajları57 5.2.Maddilik Testleri İle İlgili Genel Açıklamalar57 5.2.1.Maddilik Testlerinde Karşılaşılan Riskler58 5.2.2.Niceliklere Göre Örnekleme Yöntemi59 5.2.2.1.Yöntemin Tanımı59 5.2.2.2.Yöntemin Türleri59 5.2.2.2.1.Oran Tahmini59 5.2.2.2.2.Fark Tahmini60 5.2.2.2.3.Tabakalı Tahmin60 5.2.2.2.4.Niceliklere Göre Örnekleme Yöntemi61 5.2.3.Parasal Birim Örnekleme Yöntemi64 5.2.3.1.Parasal Birim Örnekleme (PBÖ) Yönteminin Tanımı ve Tarihsel Gelişimi64 5.2.3.2.Parasal Birim Örnekleme Yönteminin Aşamaları ve Genel Özellikleri65 5.2.3.2.1.Örnek Büyüklüğünün Belirlenmesi65 5.2.3.2.2.Örnek Birimlerinin Seçilmesi69 5.2.3.2.2.1.Seçim Yöntemlerinin Avantaj ve Dezavantajları75 5.2.3.2.3.Örnekleme Sonuçlarının Değerlendirilmesi76 5.2.3.3.Parasal Birim Örnekleme Yönteminin Türleri80 5.2.3.3.1.Büyüklüğü ile Orantılı Örnekleme81 5.2.3.3.2.Kümülatif Parasal Tutar Örneklemesi83 5.2.3.3.3.Dolar Birim Örneklemesi89 5.2.3.3.4.Birleştirilmiş Nitelik ve Nicelik Örneklemesi98 5.2.3.3.5.Çok Terimli Sınır Değerlendirme Yöntemi102 5.2.3.3.6.Dolar Birim Fark Tahmini Yöntemi103 5.2.3.3.7.Bayesian Örneklemesi107 6.TÜRK İŞ HAYATINDAN MUHASEBE DENETİMİNDEKİ ÖRNEKLEMEYE İLİŞKİN BİR UYGULAMA111 6.1.Örnek Büyüklüğünün Hesaplanması112 6.2.Örnek Birimlerinin Seçilmesi113 6.3.Örnek Birimlerinin İncelenmesi Ve Değerlendirilmesi161 7.SONUÇ164 EKLER………………………………………………………………..…..167 KAYNAKÇA…………………………………………………………………………181
STATISTICAL SAMPLING METHODS IN ACCOUNTING AUDITING AND A PRACTICE It is usually not cost effective or practicable to collect and examine all the data in accounting auditing. Sampling provides a means of gaining information about the population without the need to examine the population in its entirety. Sampling can be drawn in different areas and for several reasons. For example to draw inferences accross the entire population; or to draw illustrative examples of certain types of behavior.Sampling can provide a valid, defensible, methodology but it is important to match the type of sample needed to the types of analysis required. Because according to the needs the method of selection, the sample structure and plans for analysing and interpreting the results changes. Due to these conditions there are special and different sampling methods . The aim of this article is the definition of different sampling methods and the advanteges of these methods which provide to have general information about the population by analysing some of the data in different popultaion. Sayfa No. TABLO LİSTESİ..........................................................................................................IV ŞEKİL LİSTESİ............................................................................................................VI KISALTMALAR.……………………………………………………………………VII 1.GİRİŞ1 2.MUHASEBE DENETİMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR3 2.1.Tarihsel Gelişim3 2.2.Muhasebe Denetimi4 2.3.Muhasebe Denetimi Türleri5 2.4.Denetçi Türleri6 2.5.Denetim Standartları7 2.5.1.Genel Standartlar9 2.5.2.Çalışma Alanı Standartları9 2.5.3.Raporlama Standartları10 2.6.İşletmelerde İç Kontrol Sistemi11 2.6.1.İç Kontrol Sisteminin Tanımı ve Unsurları11 2.6.2.İç Kontrol Sisteminin İncelenmesinin Denetim Açısından Önemi13 2.7.Denetim Kanıtları Ve Teknikleri13 2.7.1.Denetim Kanıtları ve Türleri13 2.7.2.Denetim Teknikleri15 3.ÖRNEKLEME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR17 3.1.Örneklemenin Aşamaları19 3.2.Örneklemenin Avantajları20 4.MUHASEBE DENETİMİNDE ÖRNEKLEME VE ÖRNEKLEMENİN SAĞLADIĞI YARARLAR21 4.1.Muhasebe Denetiminde Örnekleme Yöntemleri23 4.1.1.İstatistiki Olmayan Örnekleme24 4.1.1.1. İstatistiki Olmayan Örneklemenin Avantajları25 4.1.1.2. İstatistiki Olmayan Örneklemenin Dezavantajları25 4.1.1.3. İstatistiki Olmayan Örneklemede Seçim Yöntemleri26 4.1.2.İstatistiki Örnekleme28 4.1.2.1.İstatistiki Örneklemenin Gelişim Süreci, Günümüzdeki Yeri ve Önemi28 4.1.2.2.İstatistiki Örneklemenin Tanımı ve Özellikleri29 4.1.2.3.İstatistiki Örneklemenin Avantajları29 4.1.2.4.İstatistiki Örneklemenin Dezavantajları30 4.1.2.5.İstatistiki Örneklemede Seçim Yöntemleri31 4.1.2.5.1.Basit Tesadüfi Seçim Yöntemleri32 4.1.2.5.2. Sistematik Seçim Yöntemi35 4.1.2.5.3.Özel Seçim Yöntemleri35 4.1.2.5.4. Büyüklüğüyle Orantılı Seçim Yöntemi37 5.MUHASEBE DENETİMİNDE İSTATİSTİKİ ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ.............................................................................................................39 5.1.Uygunluk Testleri ile ilgili Genel Açıklamalar39 5.1.1.Uygunluk Testlerinde Karşılaşılan Riskler40 5.1.2. Niteliklere Göre Örnekleme43 5.1.2.1.Yöntemin Tanımı43 5.1.2.2.Yöntemin Uygulama Aşamaları43 5.1.2.3.NTGÖY’nin Dezavantajları54 5.1.3.Kabul Örneklemesi55 5.1.3.1.Kabul Örneklemesinin Dezavantajları55 5.1.4.Keşif Örneklemesi56 5.1.4.1.Keşif Örneklemesinin Dezavantajları57 5.2.Maddilik Testleri İle İlgili Genel Açıklamalar57 5.2.1.Maddilik Testlerinde Karşılaşılan Riskler58 5.2.2.Niceliklere Göre Örnekleme Yöntemi59 5.2.2.1.Yöntemin Tanımı59 5.2.2.2.Yöntemin Türleri59 5.2.2.2.1.Oran Tahmini59 5.2.2.2.2.Fark Tahmini60 5.2.2.2.3.Tabakalı Tahmin60 5.2.2.2.4.Niceliklere Göre Örnekleme Yöntemi61 5.2.3.Parasal Birim Örnekleme Yöntemi64 5.2.3.1.Parasal Birim Örnekleme (PBÖ) Yönteminin Tanımı ve Tarihsel Gelişimi64 5.2.3.2.Parasal Birim Örnekleme Yönteminin Aşamaları ve Genel Özellikleri65 5.2.3.2.1.Örnek Büyüklüğünün Belirlenmesi65 5.2.3.2.2.Örnek Birimlerinin Seçilmesi69 5.2.3.2.2.1.Seçim Yöntemlerinin Avantaj ve Dezavantajları75 5.2.3.2.3.Örnekleme Sonuçlarının Değerlendirilmesi76 5.2.3.3.Parasal Birim Örnekleme Yönteminin Türleri80 5.2.3.3.1.Büyüklüğü ile Orantılı Örnekleme81 5.2.3.3.2.Kümülatif Parasal Tutar Örneklemesi83 5.2.3.3.3.Dolar Birim Örneklemesi89 5.2.3.3.4.Birleştirilmiş Nitelik ve Nicelik Örneklemesi98 5.2.3.3.5.Çok Terimli Sınır Değerlendirme Yöntemi102 5.2.3.3.6.Dolar Birim Fark Tahmini Yöntemi103 5.2.3.3.7.Bayesian Örneklemesi107 6.TÜRK İŞ HAYATINDAN MUHASEBE DENETİMİNDEKİ ÖRNEKLEMEYE İLİŞKİN BİR UYGULAMA111 6.1.Örnek Büyüklüğünün Hesaplanması112 6.2.Örnek Birimlerinin Seçilmesi113 6.3.Örnek Birimlerinin İncelenmesi Ve Değerlendirilmesi161 7.SONUÇ164 EKLER………………………………………………………………..…..167 KAYNAKÇA…………………………………………………………………………181