Toplam kalite uygulamaları ve demografik değişkenlerin iş tatmini boyutları ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi farklılaştırması

Abstract

İş tatmini ve örgütsel bağlılık kavramları arasındaki ilişki pek çok araştırmacının ilgisini çeken bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmalardan bir kısmı, hangi şartlı değişkenlerin iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin üzerinde etkili olduğunu incelemeye çalışmıştır. Bu çalışmada ise, şartlı değişkenlerin etkileri üzerine geliştirilen araştırmalarla ilgili olarak, Toplam Kalite uygulamaları, çalışanların deneyimi, bulundukları pozisyon, eğitim düzeyleri, yaş, cinsiyet ve çalışılan sektör gibi farklı değişkenlere göre iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin farklılık yaratıp yaratmadığı araştırılmıştır. Bu kapsamda, detaylı bir literatür araştırmasına dayandırılarak bir iş tatmini soru formu tasarlanmış ve Allen ve Meyer'in çalışmalarında yer alan örgütsel bağlılık ölçeğinden esinlenerek bir örgütsel bağlılık ölçeği geliştirilmiştir. Çalışmanın örneklemi ise, %84 anket geri dönüş oranı ile 4486 deneği kapsamaktadır. Araştırmanın bulguları, Toplam Kalite uygulamaları, çalışanların deneyimi, bulundukları pozisyon, eğitim düzeyleri, yaş, cinsiyet ve çalışılan sektör değişkenlerinin iş tatmini ve örgütsel bağlılık üzerinde şartlı bir etki yaratmadığını göstermesine karşın, Toplam Kalite uygulamaları, örgütsel bağlılığı açıklamaya yönelik en güçlü etkide bulunan değişkendir. Toplam Kalite uygulamalarını, sektör ve eğitim düzeyi gibi değişkenler izlemektedir. Araştırmanın bir diğer önemli bulgusu ise, iletişim iş tatmini boyutunun, Toplam Kalite uygulamalarının olmadığı kurumlarda çalışanların örgütsel bağlılığını açıklama gücünün oldukça yüksek çıkmasıdır.The relationship between job satisfaction and organizational commitment has been of research interest for many researches. Sum of those, have attempted to find out what moderating variables affects the strength of this relationship. As a contribution to such research, this study aims at investigating the moderating affects of Total Quality Management applications, tenure, position in work, education, age, sex and sector on the relationship job satisfaction and organizational commitment. Within this framework, a job satisfaction questionnaire has been developed by the researcher based on a vast literature survey. And organizational commitment scale has been also adapted using previously developed scale of Allen and Meyer. The sampling group consisted of 4486 subjects with return rate of %84. Findings indicated that although Total Quality Management applications, tenure, position in work, education, age, sex and sector do not have moderating effect on the relationship between job satisfaction and organizational commitment, Total Quality Management applications has the most contributing effect on organizational commitment followed by sector and education. Another remarkable findings of research is that communication is an important factor that explain quite a high proportion of variation in organizational commitment especially in non-total quality management organizations.