Bankalar, birikim, yolsuzluk 1980 sonrası Türkiye’de bankacılık sektörü

Abstract

Bankacılık sektöründe yolsuzluk olgusunu kendisine konu edinen tez, temel olarak yolsuzluğun ne olduğu ve 1980 sonrası neden bankacılık sektöründe yolsuzluklardan daha fazla bahsedildiği sorularına odaklanmaktadır. Tez, yolsuzluğu sermaye birikim sürecine içkin bir mekanizma olarak ele alarak, iki düzeyde tanımlamaktadır. İlk düzey mekanizmanın kendisine dairdir. Buna göre; yolsuzluk, genel bir ifadeyle sermaye gruplarının devletin yarattığı olanaklardan yararlanarak, değer aktarımı yoluyla, birikimlerini artırma çabasıdır. Ancak, belirtilmelidir ki birikimi artırma çabası devlette somutlaşan bir dizi ilişki dolayımın da ve sınıflararası ve sınıf içi çelişkilerin belirlediği bir süreç içerisinde gerçekleşmektedir. İkinci tanımlama ise genel alışlarda yaygın olan iki tarz davranışa sahip sermaye içi bileşenler nitelemesinin eleştirisi üzerinden kurulmakta ve kriz dönemlerinde yoğunlaşan sermaye içi çatışma/ ittifaklardan hareket etmektedir. Buna göre ise yolsuzluk, sınıf içi mücadelenin ifade tarzıdır. Kriz dönemleri, başlıca yapısal değişikliklerin hem zorunlu hem de olanaklı hale geldiği dönemlerdir. Her kriz sonrası yeniden yapılanma süreçlerinde başka bir ifadeyle de sınıf içi bileşenler arasında belirli düzeyde bir konsensüsün sağlandığı, -bir mantık etrafında- uzlaşıldığı dönemlerde, sermaye birikiminin tarihsel olarak bulunduğu süreçteki yapısal koşullarına uyum sağlayamayanlar ve bu konsensüsün dışında kalanlar yolsuz olarak ilan edilmektedir. Bu süreçte, yolsuzluk söylem düzeyinde de düzenlemenin meşrulaştırıcı aracı haline dönüşmektedir. Tez, 1980 sonrası bankacılık sektöründe yaşanan yolsuzlukların tesadüfi bir durum olmadığından yola çıkarak, süreci Türkiye'de sermaye birikim sürecinin gelmiş olduğu aşama ile bağlantılandırarak incelemektedir. Buna göre ise, Türkiye'de 1980'lerle birlikte sermaye birikim sürecinin ulaştığı aşamaya bağlı olarak, bireysel kapitalistler için para-sermayeyi kontrol altına alma ve para-sermaye kaynakları yaratma özel bir anlam taşımıştır. Bu ise, sermaye birikiminin süreklileştirilememesinin sonucu olarak ortaya çıkan krize karşı finansal kaynakların bir güvence unsuru olması ve sermaye birikiminde belirli düzeye ulaşan bireysel kapitalistlerin sermayenin uluslar arası döngüsüne katılma isteği ve zorunluluğu ile ilişkilidir. Öte yandan, erken kapitalistleşen ülke sermayelerinin krizden çıkabilmek için ellerindeki para-sermayeyi yayma isteği ülke içi sermayenin uluslararasılaşma istek ve zorunluluğu ile buluştuğu ölçüde para-sermayenin belirleyiciliği artmıştır. Bütün bunlar, aynı zamanda, toplumdaki çeşitli sınıflar arasında yeni bir dizi ilişkiler kurulması, daha önceki dönemin ittifaklarının dağılması anlamına gelmektedir.

This thesis which takes issues of corruption is focused on these questions; what is corruption and why the corruption on the banking sector was discussed after 1980s, specially. The thesis takes corruption as a mechanism which included capital accumulation process and define corruption in two levels. The first level is concerning on mechanism. According to this; in general expression, corruption is the effort of capital groups to increase accumulation by the way of transfering value, by profiting from the possibilities which state creates. But, it must be clarified that the effort to increase accumulation materializes in a series of relations which became concreted in the state and in the process determined by the contradictions between inner and inter classes. The second definition is established on criticism of prevalent qualification in general approaches that there are two inner capital components have two kinds of behavior and starts from inner capital encounters/ aggreements. According to this; corruption is the way expression of struggle of inner class. Period of crisis, is the periods of main structural changes that become both necessary and possible. In reconstruction periods after every crisis, or with another expression in the periods that consensus is provided in a definite level between inner class components, not adaptated to structural conditions in the historical process of capital accumulation is present and stayed out of this consensus, proclaimed as corrupt. In this process, corruption in the expression level turns to become a legitimatize tool of arrangment. The thesis, by moving from the corruptions happened on the banking sector is not a coincidental case, examines the process by making a contact with the phase of capital accumulation of Turkey which is presented. According to this, with related to level of capital accumulation of Turkey with 1980s, to get money-capital under control and to create money-capital sources become important for individual capitals. This is related with to become a guaranty element of financial sources to facing crisis that appeared as a result of not being continual of capital accumulation and with the wish and obligation of individual capitals, that reached to a determined level in the capital accumulation, to join international vicious circle of capital. The other side, the determinate feauture of the money-capital increased when the wish and obligation of domestic capital to become international came together with the wish of spread of money-capital which is owned by early capitalized country capitals for being saved from crisis. All of these, at the same time, come to mean to establish a new series of relations between different classes in the society and dissolve of agreements the preceding period.