Endemik dianthus arpadianus ade & bornm. var. trojanus bornm. & sint. bitkisinin Kaz Dağı Milli Parkı örneklerinin mineral beslenme özelliklerinin incelenmesi

Abstract

Caryophyllaceae (karanfilgiller) familyasından Dianthus cinsine ait olan Dianthus arpadianus Ade & Bornm. var. trojanus bitkisi, Kaz Dağı Milli Parkı sınırları içerisinde yer alan 1500-1700 m yükseklikte Sarıkız tepe, Karataş tepe ve Kartal çimeni mevkilerinde yayılış gösteren bir bitkidir. Caryophyllaceae (karanfilgiller), 88 cinsi ve yaklaşık 2000 tür ile büyük bir familyadır. Gen merkezinin Akdeniz bölgesi olduğu düşünülen bu familyanın üyeleri ılıman ve tropik bölgelerde sıkça görülmektedir.Dianthus cinsi bu familyaya ait olan karanfil cinsi olup kuzey yarım küre genelinde yaklaşık 300 türün içinde önemli süs bitkilerini barındırmaktadır. Genelde çok yıllık bitkiler olan bu cinsin üyeleri çiçek elde etmek için özellikle seralarda yetiştirilir ve çelikle üremesi sağlanır. Karanfil çiçekleri geleneksel tıpta söktürücü ve öksürük kesici olarak infusyon ya da şurup halinde kullanılır. D. arpandianus bitkileri Haziran - Ağustos aylarında çiçeklenir ve çiçeklerinin rengi sarımsı kırmızıdır. Herdem yeşil ve çok yıllık olan D. arpandianus süsleme amacıyla kullanılan rozet formlu bitkilerdendir. Dernajı iyi olan nemli veya kuru toprakta ve bol ışık altında yetişir. Bu çalışmada Kaz Dağı Milli Parkından toplanan D. arpandianus bitkilerinin autekolojik özellikleri, mineral-element durumları ve toprak bitki ilişkileri üzerinde durulmuştur. Bu amaçla yaklaşık 1200 metre yükseklikteki beş noktadan toplanan bitkiler ICP-OES (Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometry) cihazı ile analiz edilerek Ca, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na ve Zn elementlerinin bitki kısımları ve topraktaki değerleri belirlenmiştir. Yapılan analizlerin sonucunda bu elementlerin toprakta bulunan miktarları şöyle tespit edilmiştir. Ca miktarı 1821,47 mg/kg; Cu miktarı 18,18 mg/kg; Fe miktarı 3370,67 mg/kg; K miktarı 1210,27 mg/kg; Mg miktarı 1822,67 mg/kg; Mn miktarı 163,68 mg/kg; Na miktarı 213,75 mg/kg; Zn miktarı 5,65 mg/kg olarak tespit edilmiştir. Bu değerler incelendiğinde Ca, K, Na ve Zn miktarlarının toprakta ortalamadan düşük olduğu görülmektedir. Bitki kısımlarında tespit edilen en düşük ve en yüksek mineral element değerleri ise Ca için 2659,04-6660,299 mg/kg; Cu için 37,06-88,37 mg/kg; Fe için 261,88-672,66 mg/kg; K için 772,55-1562,81mg/kg; Mg için 1155,38-2555,38 mg/kg; Mn için 122,57-780,76 mg/kg; Na için 78,63-219,89 mg/kg: Zn için 30,70-81,23 mg/kg olarak tespit edilmiştir. Bu bilgilerin ışığında, bitki kısımlarında Ca, Cu ve Mn elementlerinin miktarının ortalamanın üstünde olduğu, diğer elementlerin ise normal değerlerde olduğu saptanmıştır. Bu bilgilere göre D. arpandianusbitkisinin toprakta ortalamanın altında olan Ca ve Cu elementlerini etkin bir şekilde ihtiyacına göre aldığı görülmektedir.