Refah devletinde aile politikalarının gelişimi : Güney Avrupa ve Turkiye karşılaştırması

Abstract

Çalışmada Türkiye’de aile politikalarının dönüşümünü ve demografik göstergeler üzerinden Güney Avrupa refah rejimleriyle yapısal benzerliklerini karşılaştırmalı bir çerçevede analiz edilmiştir. Çalışmada nitel yöntem olarak doküman analizi benimsenmiş; 2005–2022 dönemine ait Türkiye, İtalya, İspanya, Portekiz ve Yunanistan’a ilişkin veriler, doğurganlık, evlilik-boşanma oranları, tek ebeveynli aileler, kadınların istihdam oranı ve aileye yönelik kamu harcamaları gibi göstergeler üzerinden değerlendirilmiştir. Radar grafikler ve kümeleme analizleri yoluyla ülkeler arası benzerlik ve farklılıklar görselleştirilmiş; Türkiye'nin aileye dayalı refah yapısının Güney Avrupa ülkeleriyle hangi düzeyde örtüştüğü ampirik olarak ortaya konmuştur. Araştırma bulgularına göre, Türkiye'nin doğurganlık oranları, tek ebeveynli ailelerin oranı ve kadın istihdamı gibi temel göstergelerde Güney Avrupa ülkeleriyle belirli paralellikler sergilediği; buna karşın evlilik dışı doğum oranı, boşanma oranları ve aileye yönelik sosyal harcamalarda bu ülkelerin gerisinde kaldığı saptanmıştır. Kümeleme analizleri, Türkiye'nin bazı boyutlarda Güney Avrupa ile aynı kümede yer almadığını, ancak aile odaklı yapıyı sürdürmesi bakımından belirli ortaklıklar barındırdığını göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye aile yapısında ve politikalarında aile merkezli bir düzene bağlı kalmakla birlikte, Güney Avrupa rejimlerine tam olarak yakınsamaktan ziyade seçici ve parçalı bir benzeşme süreci içerisindedir. Bu durum hem kurumsal kapasite hem de sosyal harcama düzeylerindeki sınırlılıkla ilişkilidir. Çalışma, Türkiye’nin refah devletine geçiş sürecinde aile politikalarının hem geleneksel yapısını koruduğunu hem de sınırlı ölçüde dönüşüm geçirdiğini ampirik olarak ortaya koymaktadır.

The study analyses the transformation of family policies in Turkey and compares ther structural similarities with Southern European welfare regimes through demographic indicators within a comparative framework. In the study, document analysis was adopted as a qualitative method and data on Turkey, Italy, Spain, Portugal and Greece for the period 2005-2022 were evaluated through indicators such as fertility, marriage-divorce rates, single-parent families, women's labour force participation and public expenditures on the family. Similarities and differences between countries were visualised through radar charts and cluster analyses, and the extent to which Turkey's family-based welfare structure overlaps with that of Southern European countries was empirically demonstrated. According to the findings of the research, it is found that Turkey share some parallels with Southern European countries in basic indicators such as fertility rates, out-of-wedlock births and women's employment; however, it lags behind these countries in single-parent families, divorce rates and social expenditures on the family. Clustering analyses show that Turkey is not in the same cluster with Southern Europe in some dimensions, but has certain commonalities in terms of maintaining a family-oriented structure. As a result, although Turkey adheres to a family-centred order in its family structure and policies, it is in a process of selective and partial resemblance rather than full convergence to the regimes of Southern Europe. This is related to the limitations in both institutional capacity and social expenditure levels. The study empirically reveals that Turkey's family policies both preserved the traditional structure and underwent a limited transformation during the transition to the welfare state.