Mübadele (exchange) olarak halkla ilişkiler

Abstract

Mübadele (exchange) kuramı, psikoloji, sosyoloji, siyaset, uluslararası ilişkiler, iletişim gibi tüm disiplinlerin yararlandığı bir sosyal bilimler kuramıdır. Bireylerin karşılıklı olarak birbirlerine bağımlı oldukları ve devamlı karşılıklı bir şeyler alıp verdikleri varsayımına istinat eden mübadele kuramına ilişkin akademik birikimin kaynağı büyük oranda Skinner’in davranışçı bakış açısı ve güvercinler üzerinde yaptığı deneylerdir. Bir çok bilim insanı ve düşünür mübadele kuramına katkı sunmuş olmakla beraber kuramın en bilinen temsilcileri George Homans ve Peter Blau’dur. Mübadele kuramına göre, birey kendi davranışlarını, etkileşimde bulunduğu diğer bireylerin davranışları bağlamında organize etmektedir. Birey çevresindeki diğer bireylerden istenilen davranışı elde etmeye yönelik olarak kendi davranışlarına şekil verir. Yani karşı taraftan alınana karşılık olarak karşı tarafa bir şey verilir. Burada davranışı belirleyen, karşılığında ne alınacağıdır. Tüm insanların faydaya ve hazza yönelip zarardan ve acıdan kaçındığını öngören Benthamcı ahlak anlayışı bu mübadeleyi karakterize eder. Buna göre insanlar her zaman diğer bireylerden maksimum faydayı alabilecekleri davranışta bulunurlar. Böylece bireyler arasındaki ilişki dengesi optimum seviyeye getirilmiş ve huzur ve güven ortamı tesis edilmiş olur. Bu çalışmada, mübadele kuramı, halkla ilişkiler bağlamında değerlendirilecektir. Çalışmanın iddiası mübadele kuramının halkla ilişkilerin mantığını (logos) açıklamaya muktedir olduğudur. Kurumların kamuyla ortak zeminde buluşma ve karşılıklı faydayı gözeterek, ilişkileri optimum seviyeye getirme çabası olarak halkla ilişkiler, mübadele kuramı ile açıklanabilecek ve temellendirilebilecek görünümdedir. Verilerin literatür taramasıyla elde edildiği bu teorik ve nitel çalışmanın amacı, halkla ilişkilerin epistemolojik zeminin teşekkülüne ve teorik birikimine katkı sunmaktır.

Exchange theory is a social science theory that benefits from all disciplines such as psychology, sociology, politics, international relations, and communication. Based on the assumption that individuals are mutually dependent on each other and that they constantly exchange things, the source of academic knowledge on exchange theory is largely Skinner's behaviorist perspective and his experiments on pigeons. Although many scientists and thinkers have contributed to the exchange theory, the most well-known representatives of the theory are George Homans and Peter Blau. According to the exchange theory, the individual organizes his own behavior in the context of the behavior of other individuals with whom he interacts. The individual shapes his own behavior in order to obtain the desired behavior from other individuals around him. That is, something is given to the other party in return for what is received from the other party. What determines behavior here is what is received in return. The Benthamite morality, which predicts that all people tend to benefit and pleasure and avoid harm and pain, characterizes this exchange. According to this, people always behave in a way that they can get the maximum benefit from other individuals. Thus, the balance of relations between individuals is brought to the optimum level and an environment of peace and trust is established. In this study, exchange theory will be evaluated in the context of public relations. The claim of the study is that exchange theory is capable of explaining the logic of public relations (logos). Public relations, as an effort of institutions to meet on a common ground with the public and to optimize relations by considering mutual benefit, seems to be explained and based on the exchange theory. The purpose of this theoretical and qualitative study, in which the data were obtained through literature review, is to contribute to the formation and theoretical accumulation of the epistemological ground of public relations.