ABD Yüksek Mahkemesi̇'ndeki̇ hak çatışması davalarında di̇n özgürlüğünün söylemsel inşasi

Abstract

Bu tezin konusu, ABD Yüksek Mahkemesi'nde görülen, bir tarafın din özgürlüğü hakkının ihlali veya talebi nedeniyle yer aldığı anayasal hak çatışması davalarıdır. Çalışma kapsamında, Masterpiece Cakeshop v. Colorado, Employment Division v. Smith ve EEOC v. Abercrombie & Fitch davaları ele alınmıştır. Tezin temel problemi şudur; ABD Yüksek Mahkemesi'nde görülen ve bir tarafın din özgürlüğünün ihlali nedeniyle yer aldığı anayasal hak çatışmaları davalarında, din özgürlüğü nasıl inşa edilmektedir? Bu soruyu cevap bulmak adınaysa, söz konusu davaların mahkeme salonu söylemleri sosyal inşacı bir perspektiften; Foucaultcu söylem analizi ve Davies ve Harre'nin konumlandırma teorileri kapsamında analiz edilmiştir. Yapılan analizlerin yanı sıra davaların karar metinleri, mahkemeye sunulan üçüncü taraf görüşleri ve kamuoyu görüşü değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Yüksek Mahkeme yargıçlarının toplumun her kesimi için aynı din özgürlüğü söylemine sahip olmadıkları görülmüştür. Ayrıca, yargıçların davayı üzerinden okudukları hukuki argümanların ve verdikleri kararların ideolojik eğilimleriyle yakından alakalı olduğu fark edilmiştir. Öte yandan, bilhassa yargıçların ideolojik eğilimleriyle uyumlu olmayan kararlarında, lehte karar bildirmek durumunda kaldıkları taraf için büyük bir kamuoyu desteği olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, her bir davada toplumda var olan farklı ideolojik söylemlerin çatışma halinde olduğu ve tarafların din özgürlüklerinin çatışan bu söylemler arasında kamuoyunda ve mahkemede iktidarı kuran söylemin, hakikat iddiası doğrultusunda inşa edildiği görülmüştür. Son olarak ülkemizde de, insan hakları davalarının mahkeme salonu kayıtlarının kamuya açık hale getirilmesinin ve eleştirel çalışmalar yapmak isteyen sosyal bilimcilerin istifadesine sunulmasının; toplumsal adalet, insan hakları ve din özgürlüğünün gelişebilmesi için ne kadar önemli olduğu üzerinde durulmuştur.The subject of this thesis is the constitutional conflicts of rights cases in the US Supreme Court, in which a party is involved due to the violation or claim of the right to freedom of religion. Within the scope of the study, the cases of Masterpiece Cakeshop v. Colorado, Employment Division v. Smith and EEOC v. Abercrombie & Fitch are discussed. The main problem of the thesis is; How is freedom of religion constructed in constitutional rights conflict cases in the US Supreme Court in which one side is involved due to the violation of freedom of religion? In order to answer this question, the courtroom discourses of these cases were analyzed from a social constructionist perspective; through Foucauldian discourse analysis and Davies and Harre's positioning theories. In addition to the analysis, the decision texts of the cases, third party submissions to the court and public opinion were evaluated. As a result, it was observed that the Supreme Court judges did not have the same discourse of religious freedom for all segments of the society. Moreover, it has been realized that the legal arguments the judges read through the case and the decisions they render are closely related to their ideological leanings. Furthermore, it has been observed that there is a great deal of public support for the side they are forced to rule in favor of, especially when the judges' decisions are not in line with their ideological leanings. Therefore, it was understood that judges took these decisions because they wanted to avoid contradicting public opinion. As a result, it has been observed that in each case, different ideological discourses in society are in conflict and the religious freedom of the parties are constructed in line with the truth claim of the discourse that establishes power in public opinion and in court. Finally, it is emphasized how crucial it is for the development of social justice, human rights and freedom of religion that courtroom recordings of human rights cases in our country are made publicly accessible and made available to social scientists who wish to conduct critical studies.