İbnu El-Hacib’il El-Kafiye’se ile El-Beydavi’nin Lübnnu’l Elbab Fi İlmi’l-i ‘Rabı’nın mükayesesi

Abstract

TEZ ÖZETİ Asırlar boyunca İslâm âleminin dört bir tarafında okutulan Kâfiye üzerine yüzden fazla şerh, hâşiye ve ta’lik yapılmıştır. İlim dünyasına verdiği eserleriyle, özellikle de Kâfiye isimli nahve dair muhtasar eseriyle kendi damgasını vuran İbnu’l-Hâcib, filolojik çalışmalarda başvuru kaynağı olmuştur. Beyzâvi’nin, Kâfiye üzerine yapmış olduğu muhtasarı karşılıklı mukayese ederek farklılıkları ortaya koymaya çalıştık. Genel olarak muhtasar nahiv hakkında ve her iki eser hakkında bilgi verdikten sonra eserlerin mukayesesini yaptık. İbnu’l-Hâcib’in, ihmal ettiği, Beyzâvi’nin ise önemli gördüğünden dolayı verdiği bazı konuları belirtmeye çalıştık. Sonda da her iki eserin Arapça metnini vererek eserde geçen âyet, şiir, atasözlerinin tahricini yapmakla beraber metinde ismi geçen nahiv bilginleri hakkında bilgi vermeğe çalıştık.

More than 100 explanations (şerh), footnotes (haşiye) and commentaries (ta'lik) have been made on “Kafiye” which has been taught all over the Islamic World in the past centuries. İbnu’l-Hâcib was a reference by his works contributed to the Islamic science, especially by “Kafiye”, a concise grammar book, as well as his philological works. In this study, we have tried to present differences by comparison of Beyzavi's concise on “Kafiye”. Generally, after a brief introduction to the concise grammar book and the both two books, comparison of them has been made. It is attempted to present some topics which was ignored by İbnu’l-Hâcib, whereas considered by Beyzavi. At last, Arabic text of both two books has been presented and Koran verses, poems and proverbs mentioned in the books have been verified as well as the grammar scholars mentioned in the text have been introduced.