Türkiye’de seküler ve inanç temelli sivil toplum kuruluşlarının “toplumsal fayda” yaklaşımı: Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği ve Türkiye Gençlik ve Eğitime Hizmet Vakfı örnekleri

Abstract

ÖZTÜRKİYE’DE SEKÜLER VE İNANÇ TEMELLİ SİVİL TOPLUM KURULUŞLARININ “TOPLUMSAL FAYDA” YAKLAŞIMI: ÇAĞDAŞ YAŞAMI DESTEKLEME DERNEĞİ VE TÜRKİYE GENÇLİK VE EĞİTİME HİZMET VAKFI ÖRNEKLERİSivil toplum alanı 20. Yüzyılın ortalarından itibaren büyük bir değişim-dönüşüm geçirmiştir. Bir taraftan genişleyen bir sivil toplum alanı ortaya çıkarken diğer taraftan da sivil toplum alanının mahiyeti farklılaşmaya başlamıştır. Bu farklılaşmanın alamet-i farikası sivil toplum, ekonomi ve devlet alanlarının giderek artan oranda iç içe geçmeye başlaması şeklindedir. Bu farklılaşma, sivil toplum alanının başlıca aktörleri olan sivil toplum kuruluşlarının örgütlenme ve faaliyet biçimleri ile genel karakteristiklerine doğrudan etki etmiş ve “hibrit sivil toplum kuruluşları”nı ortaya çıkarmıştır.Hibritleşme olgusuyla kol kola giden bir diğer olgu ise seküler ve inanç temelli sivil toplum kuruluşu ayrımıdır. Sivil toplum alanında ortaya çıkan enerjinin tamamını toplumsal faydaya dönüştürmeyi amaçlayan ve özellikle 2000’li yıllardan sonra ABD ve Avrupa ülkelerinin bir bölümünde hâkim paradigma haline gelen bu anlayış, Türkiye’ de sivil toplum alanını anlama noktasında faydalı bir teorik çerçeve ortaya koymaktadır. Bu çalışmada; Türkiye’deki seküler temelli sivil toplum kuruluşlarından biri olan Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği ve inanç temelli bir sivil toplum kuruluşu olan Türkiye Gençlik ve Eğitime Hizmet Vakfı’nın “toplumsal fayda” anlayışlarının karşılaştırılması yapılarak, dini temelli ve inanç temelli sivil toplum kuruluşları arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konmaya çalışılmaktadır. Böylece Türkiye’de sivil toplum alanında ortaya çıkan kaynakların, muhtemel imkanların ve tehditlerin geniş bir spektrum içinde görülebilmesi için teorik bir çerçeve önerilmektedir. İÇİNDEKİLERÖNSÖZVIIGİRİŞ1BİRİNCİ BÖLÜM: AMAÇ, KAPSAM, YÖNTEM10İKİNCİ BÖLÜM: SİVİL TOPLUM KURULUŞLARININ ORTAYA ÇIKIŞI VE TARİHSEL AŞAMALARI22II.I. BATI’DA SİVİL TOPLUMUN ORTAYA ÇIKIŞI23II.II. SİVİL TOPLUM VE TÜRKİYE27II.III. BATI’DA VE TÜRKİYE’DE SİVİL TOPLUM ALANINDA GÜNCEL YÖNELİMLER33II.IV. TÜRKİYE’DE SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI ALANINA GENEL BAKIŞ56II.V. SİVİL TOPLUM TARTIŞMALARININ TÜRKİYE’YE YANSIMALARI60II.VI. TÜRKİYE’DE SİVİL TOPLUMUN MEVCUT GÖRÜNÜMÜ67ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: ÇAĞDAŞ YAŞAMI DESTEKLEME DERNEĞİ70III.I. ÇYDD’NİN ÇALIŞMA ALANLARI VE FAALİYETLERİ72III.II. ÇYDD’NİN KISA TARİHÇESİ80III.III. ÇYDD’NİN TOPLUMSAL FAYDA YAKLAŞIMINDA BELİRLEYİCİ ETKEN OLARAK ÇAĞDAŞLIK ANLAYIŞI82III.III.I. ÇYDD’nin misyonu85III.III.II. Cumhuriyet’in kazanımlarını koruma ve kollama perspektifi96III.III.III. Laiklik107III.III.IV. İnsan/ kadın/ toplum tasavvuru116III.III.V. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin çalışma alanları121DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: TÜRKİYE GENÇLİK VE EĞİTİME HİZMET VAKFI129IV.I. TÜRGEV’İN FAALİYET ALANLARI131IV.II. TÜRGEV’İN KISA TARİHÇESİ132IV.III. TÜRGEV’İN TOPLUMSAL FAYDA YAKLAŞIMINDA BELİRLEYİCİ ETKEN OLARAK ZİHNİYET137IV.III.I. TÜRGEV’İN misyonu156IV.III.II. TÜRGEV’in insan ve genç tasarımı183IV.III.III. TÜRGEV’in vakıf anlayışı189BEŞİNCİ BÖLÜM: ÇYDD VE TÜRGEV’İN TOPLUMSAL FAYDA YAKLAŞIMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ199V.I. KURUCULAR VE REFERANS KİŞİLER205V.II. SİYASETLE İLİŞKİ VE SİYASAL MERKEZE MESAFE ALGISI: ÇOK YAKIN- ÇOK UZAK213V.III. ZİHNİYET VE ENTELEKTÜEL BESLENME KAYNAKLARI220V.III.I. ÇYDD ve TÜRGEV zihniyetinde farklılaşan bir unsur olarak tarih tasavvuru243V.III.II. ÇYDD ve TÜRGEV zihniyetinde farklılaşan bir unsur olarak toplum tasavvuru244V.III.III. ÇYDD ve TÜRGEV zihniyetinde farklılaşan bir unsur olarak insan/ kadın tasavvuru249V.III.IV. ÇYDD ve TÜRGEV zihniyetinde farklılaşan bir unsur olarak eğitim felsefesi252V.IV. ÇYDD VE TÜRGEV’İN TOPLUMSAL FAYDA YAKLAŞIMI: BENZER YÖNTEMLER VE FARKLILAŞAN İDEALLERLE “TOPLUMU DÖNÜŞTÜRMEK”259V.IV.I. Muasır medeniyet seviyesinin üzerine çıkmak260V.IV.II. “Make Ottoman great again!”262SONUÇ265EKLER302KAYNAKÇA319

ABSTRACTSECULAR AND FAITH-BASED NGOS' PERCEPTION OF SOCIAL BENEFIT IN TURKEY: THE CASES OF ÇAĞDAŞ YAŞAMI DESTEKLEME DERNEĞİ AND TÜRKİYE GENÇLİK VE EĞİTİME HİZMET VAKFIThe area of civil society has experienced a great transformation since the middle of the 20th century. While on the one hand there appeared a widening of civil society, its nature began to change on the other. The hallmark of this differentiation was through the increased intertwining of the areas of civil society, economy, and the state. This differentiation directly affected the organization and activity types of civil society organizations as the foremost actors of the area of civil society, and caused the appearance of “hybrid NGOs.” Another factor that goes hand-in-hand with that of hybridity is the separation between secular and faith-based civil society organizations. Aiming to transform the energy that occurred in the area of civil society into social benefit and becoming the dominant paradigm in the US and in parts of Europe after the 2000s, this understanding also provides a useful theoretical framework to understand civil society in Turkey. Through a comparison of the “social benefit” understanding of the secular Association for Supporting Contemporary Life and the faith-based Turkey Youth and Education Service Foundation, this study aims to understand the similarities and differences between secular and faith-based civil society organizations. In this way, a theoretical framework is offered to observe the resources, potential opportunities, and threats that appear for civil society in Turkey over a wide spectrum.İÇİNDEKİLERÖNSÖZVIIGİRİŞ1BİRİNCİ BÖLÜM: AMAÇ, KAPSAM, YÖNTEM10İKİNCİ BÖLÜM: SİVİL TOPLUM KURULUŞLARININ ORTAYA ÇIKIŞI VE TARİHSEL AŞAMALARI22II.I. BATI’DA SİVİL TOPLUMUN ORTAYA ÇIKIŞI23II.II. SİVİL TOPLUM VE TÜRKİYE27II.III. BATI’DA VE TÜRKİYE’DE SİVİL TOPLUM ALANINDA GÜNCEL YÖNELİMLER33II.IV. TÜRKİYE’DE SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI ALANINA GENEL BAKIŞ56II.V. SİVİL TOPLUM TARTIŞMALARININ TÜRKİYE’YE YANSIMALARI60II.VI. TÜRKİYE’DE SİVİL TOPLUMUN MEVCUT GÖRÜNÜMÜ67ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: ÇAĞDAŞ YAŞAMI DESTEKLEME DERNEĞİ70III.I. ÇYDD’NİN ÇALIŞMA ALANLARI VE FAALİYETLERİ72III.II. ÇYDD’NİN KISA TARİHÇESİ80III.III. ÇYDD’NİN TOPLUMSAL FAYDA YAKLAŞIMINDA BELİRLEYİCİ ETKEN OLARAK ÇAĞDAŞLIK ANLAYIŞI82III.III.I. ÇYDD’nin misyonu85III.III.II. Cumhuriyet’in kazanımlarını koruma ve kollama perspektifi96III.III.III. Laiklik107III.III.IV. İnsan/ kadın/ toplum tasavvuru116III.III.V. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin çalışma alanları121DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: TÜRKİYE GENÇLİK VE EĞİTİME HİZMET VAKFI129IV.I. TÜRGEV’İN FAALİYET ALANLARI131IV.II. TÜRGEV’İN KISA TARİHÇESİ132IV.III. TÜRGEV’İN TOPLUMSAL FAYDA YAKLAŞIMINDA BELİRLEYİCİ ETKEN OLARAK ZİHNİYET137IV.III.I. TÜRGEV’İN misyonu156IV.III.II. TÜRGEV’in insan ve genç tasarımı183IV.III.III. TÜRGEV’in vakıf anlayışı189BEŞİNCİ BÖLÜM: ÇYDD VE TÜRGEV’İN TOPLUMSAL FAYDA YAKLAŞIMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ199V.I. KURUCULAR VE REFERANS KİŞİLER205V.II. SİYASETLE İLİŞKİ VE SİYASAL MERKEZE MESAFE ALGISI: ÇOK YAKIN- ÇOK UZAK213V.III. ZİHNİYET VE ENTELEKTÜEL BESLENME KAYNAKLARI220V.III.I. ÇYDD ve TÜRGEV zihniyetinde farklılaşan bir unsur olarak tarih tasavvuru243V.III.II. ÇYDD ve TÜRGEV zihniyetinde farklılaşan bir unsur olarak toplum tasavvuru244V.III.III. ÇYDD ve TÜRGEV zihniyetinde farklılaşan bir unsur olarak insan/ kadın tasavvuru249V.III.IV. ÇYDD ve TÜRGEV zihniyetinde farklılaşan bir unsur olarak eğitim felsefesi252V.IV. ÇYDD VE TÜRGEV’İN TOPLUMSAL FAYDA YAKLAŞIMI: BENZER YÖNTEMLER VE FARKLILAŞAN İDEALLERLE “TOPLUMU DÖNÜŞTÜRMEK”259V.IV.I. Muasır medeniyet seviyesinin üzerine çıkmak260V.IV.II. “Make Ottoman great again!”262SONUÇ265EKLER302KAYNAKÇA319