2000’li yıllarda Türkiye’de döviz kuru dalgalanmasının dış ticaret üzerindeki etkileri : bir ekonometrik analiz

Abstract

Döviz kuru volatilitesi ile dış ticaret arasındaki ilişki uzun yıllardan beri çeşitli ampirik çalışmalara konu olmuştur. Bu çalışmanın amacı da döviz kuru volatilitesi ile Türkiye’nin dış ticaret verileri arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Çalışmada Türkiye’nin 2003:01-2019:05 dönemini içeren 197 Adet gözlemden oluşan veri seti kullanılmış olup değişkenlerin logaritmaları alınarak ekonometrik analizler oluşturulmuştur. ADF (Augmented Dickey Fuller) birim kök testi ile serilerin durağanlığı test edilmiş, serilerin düzey versiyonlarının durağan olmadığı fakat birincil farklarının durağan oldukları saptanmıştır. Daha sonra ihracat ile nominal döviz kuru serileri arasındaki ilişki Engle Granger eş bütünleşme analizine tabi tutulmuştur, iki seri arasında uzun süreli bir eş bütünleşmenin olduğu sonucuna varılmıştır. Hata düzeltme yöntemine başvurulduğunda ihracatta oluşan bir dengesizliğin 68 gün sonra düzeleceği sonucuna varılmıştır. İki seri arasında VAR Granger nedensellik testi yapıldığında ise iki seri arasında herhangi bir nedensellik ilişkisine rastlanmamıştır.

The relationship between exchange rate volatility and foreign trade has been the subject of various empirical studies for many years. The aim of this study is to investigate the relationship between exchange rate volatility with Turkey's foreign trade data. A study of Turkey in 2003: 01-2019: 05 period containing 197 pieces of data set of observation used in econometric analysis and the logarithm of series taken during the analysis.. Stability of the series was tested with ADF (Augmented Dickey Fuller) unit root test, and it was found that the level versions of the series were not stationary but their primary differences were stationary. The following analyzes were continued with the export and exchange rate series. The relationship between export and nominal exchange rate series was subjected to Engle Granger cointegration analysis, which concluded that there was a long-term cointegration between the two series. When the error correction method was applied, it was concluded that an imbalance in exports would be corrected after 68 days. When VAR Granger causality test was performed between two series, no correlation was found between the two series.