Bireysel emeklilik sistemi ile alternatif birikim araçlarının getirilerinin değerlendirilmesinde eşik değer belirleyen bir modül önerisi

Abstract

Bireysel emeklilik sistemi ile alternatif birikim araçlarının getirilerinin değerlendirilmesinde eşik değer belirleyen bir modül önerisi Çalışmada, Emeklilik Gözetim Merkezi’nin emeklilik fonlarının performansını ölçme ve reel getiri sağlama kapasitesini değerlendirme ihtiyacına odaklanmıştır. Çalışma, bu amaca yönelik olarak, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) fonları ve alternatif birikim araçları için uygulanabilir bir eşik değer hesaplama modülü önermiştir. Ayrıca, geleneksel yatırım yöntemlerinin alım gücü kaybına yol açtığını göstermek ve BES yatırımlarının daha iyi reel getiri sunabileceğini vurgulamak hedeflenmiştir. Katılımcıların alım gücündeki gerçek değişimi anlaşılır bir çıktı olarak sunacak Alım Gücü Değişim Modülü (AGDM) geliştirilmiştir. 2005-2024 dönemindeki 5, 10, 15 ve 20 yıllık vadeler için emeklilik ve yatırım fonları, mevduatlar, altın ve BİST 100 Endeksi kıyaslanmıştır. Eşik değer, Türk lirasının ABD doları karşısındaki değer kaybı ile ABD tüketici enflasyonunun birleşimiyle hesaplanmıştır. 210 emeklilik fonu ve 463 yatırım fonu analiz edilmiştir. Analiz sonuçları geleneksel birikim yöntemleri arasında sadece altının pozitif alım gücü değişimi sağladığını göstermiştir. Emeklilik ve yatırım fonlarının performansının altını geçebilmesi, ancak yüksek riskli fonlar seçildiğinde mümkün olmuştur. Bulgular, oluşturulan 4 fon senaryosuyla doğrulanmıştır. Devlet katkısının BES fonlarının performansına önemli katkı (5 yılda %25,84, 10 yılda %17,93 alım gücü artışı) sağladığı, ancak uzun vadede etkisinin azaldığı ve devlet katkı fonlarının alım gücünü koruyamadığı tespit edilmiştir. AGDM, uygulamalı olarak Sharpe oranı ve Sortino oranı performans ölçütleri ile karşılaştırılarak, risk-getiri temelli yöntemlerin yatırımcı çıkarıyla uyuşmayan sonuçları tespit edilmiş, eleştiriler doğrulanmıştır. Sonuç olarak, BES yatırımlarının bilinçli yönetimi ve uzun vadede yüksek riskli fon tercih edilmesi önerilmiştir. Devlet katkı fonlarına yapısal değişiklikler, katılımcılara katkı fonları üzerinde kademeli olarak tercih serbestliği verilmesi tavsiye edilmiştir. Geliştirilen Alım Gücü Değişim Modülünün kamu ve özel sektörde kullanım potansiyeli vurgulanmıştır.Aproposed module for deternining a threshold value in evaluating the returns of individual pension system and alternative savings tools This dissertation addresses the Pension Monitoring Center's (EGM) articulated need for a methodology to assess pension fund performance and their real return generation capacity. The study proposes a threshold value calculation module applicable to both Individual Pension System (BES) funds and alternative savings tools. A key objective was to demonstrate that traditional investment methods often lead to purchasing power erosion, while highlighting BES investments' potential for superior real returns. The developed tool aims to clearly present the actual change in purchasing power of any investment. The research compared pension and mutual funds, deposits (TRY, EUR, USD), gold, and the BIST 100 Index over 5, 10, 15, 20 year periods from 2005-2024. Threshold values were computed by combining the depreciation of the Turkish Lira against the U.S. Dollar with U.S. consumer inflation. A total of 210 pension funds, and 463 investment funds were analyzed. Findings indicated that only gold consistently provided a positive change in purchasing power among alternative savings methods. Pension and investment funds could outperform gold, but solely through the selection of high-risk options. These findings are validated through four scenario-based simulations. State contributions significantly boosted BES fund performance (25.84% purchasing power contribution in 5 years, 17.93% in 10 years). However, this positive impact diminished over longer terms, with state contribution funds failing to preserve purchasing power.AGDM was empirically compared with the Sharpe and Sortino performance ratios, revealing that risk-return-based methods produce outcomes misaligned with investor interests, thus confirming the criticisms. In conclusion, the study recommended informed management of BES investments, favoring high-risk funds for long-term horizons. Structural adjustments for state contribution funds and increased flexibility in participant risk level choices were advised. The potential utility of the developed Purchasing Power Change Module for public, and private sector applications were also emphasized.