Kamu finansman açıkları ve 2000-2001 krizleri

Abstract

Türkiye, 2000 Kasım ve 2001 Şubat dönemlerinde tarihinin en ağır ekonomik kriziyle karşı karşıya kalmıştır. Sebepleri çok boyutlu olduğu kuşkusuz olan 2000-2001 krizlerinin en önemli nedenlerinden birini kamu finansman açıkları oluşturmaktadır. Özellikle 1980'lerden sonra borç stokundaki hızla büyüme, Türkiye'nin en önemli sorunu olmuş ve olmaya da devam etmektedir. Bunun sonucunda borçlanma dinamiği bozulmuş ve borçlanmanın sürdürülebilirliği tartışılmaya başlanmıştır. Borç sarmalı olarak ifade edilen bu sorun, ağırlık dereceleri farklı olmakla birlikte, birincisi 1994, ikincisi 2000 ve üçüncüsü de 2001'de olmak üzere yaşanan ekonomik krizlerin başlıca nedenleri arasında yer almıştır. 2000 ve 2001 krizlerinin ülkemizde yarattığı tahribat, çok ciddi boyutlara ulaşmış ve ülkemizi çevrilebileceği sürekli tartışılan bir borç yükünün altına sokmuştur. 2000 Kasım ve 2001 Şubat ekonomik krizlerinin kamu finansman açıkları yönünden incelendiği tezimizin birinci bölümünde kamu kesimi finansman açığının değişik tanımları verilmiş ve kamu finansman açıklarının oluşmasının başlıca nedenleri açıklanmıştır. İkinci bölümünde, kamu kesimi finansman açıklarının finansmanı ve bu finansman türlerinin ekonomik etkileri irdelenmiştir. Üçüncü bölümünde, Türkiye'de kamu kesimi ve kamu finansman açıklarının durumu ile 1980 yılından krizlerin yaşandığı 2000 yılına kadarki gelişimleri incelenerek ekonomik krizdeki rollerinin tespiti amaçlanmıştır. Dördüncü bölümünde ise, 2000 yılında uygulanan ekonomik programın hedefleriyle uygulanan gelir ve harcama tedbirleri açıklanmış ve krizler öncesindeki ekonomik ortam ortaya konmuştur. 2000 Kasım ve 2001 Şubat krizlerinin çıkışı ve krizlerin; kamu finansmanındaki öne çıkan etkileri, tezimizin son kısmını oluşturmuştur. Turkey encountered the heaviest economic crises of republic history in november 2000 and february 2001.One of the main reasons of these economic crises whose reasons are multi-dimensional was public financial deficit. Especially after 1980's rapid growth in debt stock was the most important problem of Turkey and from now on. As a result of this borrowing dynamic went wrong and it was started to been discussed if debt service can continue.This problem named Debt sarmalı was main reason of economic crisis which experienced firstly in 1994 ,secondly in 2000 and thirdly in 2001. These economic crises' importance scales were different. Damage created by 2001 and 2001 crisis reached serious numbers and involved our country in debts. In our thesis November 2000 and february 2001 economic crisis were analyzed from public financial deficit's point of view.In first part , different definitions of public financial deficit were given and main reasons of formation of public financial deficit explained. In second part ,financing public financial deficits and economic influences of these types of financing was analyzed. In third part, panorama of public deficit ,public financial deficit and Determination of their roles in economic crises are aimed by analizying public financial deficits whose developments from 1980 till 2000 In fourth part , the targets of economic program executed in 2001 , income and expenditure measures were explained and economic condition before the crisis was stated. The beginning of November 2000 and February 2001 crisis and their affection on public financing are last part of our thesis.