Ekolojik modernleşme teorisi çerçevesinde Avrupa Birliği'nin döngüsel ekonomi politikası

Abstract

Ekonomik büyüme ve çevrenin korunması ikilemi, geçmişten günümüze kadar süregelen çevre tartışmalarının merkezinde yer almıştır. Ekonomik büyüme odaklı kapitalist sistem ekonomik refaha ulaşmış bir toplum vaat ederken; doğal kaynakların aşırı kullanımı, çevresel dışsallıkların içselleştirilmemesi ve sürekli atık üreten bir tüketim kültürü gibi çevresel yan etkiler doğurabilmektedir. Bununla beraber bugün çevre krizinin geldiği boyut; doğal sistemlerin ötesinde toplumlarının güvenliğini ve sürdürülebilirliğini tehdit edecek düzeylere ulaşmıştır. Nitekim doğal kaynaklar hızla tükenirken; deniz seviyesindeki yükseliş, ekstrem hava olayları, biyoçeşitlilik kaybı ve su kaynaklarının azalması gibi çevresel sorunların şiddeti, insanlık tarihinde hiç olmadığı kadar artmıştır. Bu bağlamda insanlığın gelecekteki refahı için ekonomi ve çevre arasında bir dengenin bulunması ve kapsamlı politikaların oluşturulması bir zorunluluktur. Tam bu noktada ekolojik modernleşme, ekonomik büyüme ile çevrenin korunmasının aynı anda mümkün olduğunu savunan bir yaklaşım olarak çevresel krizin çözümünde uygulanabilecek politika seçeneklerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Son yıllarda giderek daha popüler hale gelen döngüsel ekonomi ise benzer bir anlayışla şirketlere, topluma ve çevreye aynı anda fayda sağlamak üzere tasarlanmış, ekonomik kalkınmaya yönelik, büyümeyi sınırlı kaynakların tüketiminden kademeli olarak ayırmayı amaçlayan bir strateji olarak dikkat çekmektedir. Çevre konusunda ilk akla gelen aktörlerden biri olan Avrupa Birliği, bugüne kadar hem ekolojik modernleşmeci bir çevre politikası yapım tarzını benimsemesi hem de kapsamlı bir döngüsel ekonomi politikasına sahip olması bakımından, her iki stratejinin de birlikte analiz edilebileceği güçlü bir zemin sunmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmada, Avrupa Birliği’nin döngüsel ekonomi politikası ekolojik modernleşme perspektifi çerçevesinde incelenmiş ve ekolojik modernleşmeci bir döngüsel ekonomi politikasının çevresel krizin çözümünde ne ölçüde etkili olabileceği tartışılmıştır.

The dilemma of economic growth and environmental protection has been at the centre of environmental debates from past to present. While the growth-oriented capitalist system promises an economically prosperous society, it can result in adverse environmental effects such as excessive depletion of natural resources, failure to internalise environmental externalities and a culture of consumption that perpetually generates waste. Today, however, the scale of the environmental crisis has reached levels that threaten the security and sustainability of societies beyond the confines of natural ecosystems. In fact, while natural resources are rapidly depleting, the severity of environmental problems such as sea level rise, extreme weather events, loss of biodiversity and depletion of water resources has increased to an unprecedented degree in human history. In this context, it is crucial for the long-term survival of human civilization to find a balance between the economy and the environment and to formulate comprehensive policies. At this point, ecological modernisation, as an approach advocating that economic growth and environmental protection are possible simultaneously, presents itself as a viable policy option in addressing the environmental crisis. The circular economy, which has gained increasing popularity in recent years, draws attention as a strategy for economic development, designed to benefit companies, society and the environment at the same time, with a similar understanding, aiming to gradually decouple growth from the consumption of limited resources. The European Union, as one of the foremost actors in the field of environmental policy, provides a solid ground for the simultaneous analysis of both approaches: with its environmental policy approach based on ecological modernisation and having a comprehensive circular economic policy. In this context, this study examines the circular economy policy of the European Union within the framework of the ecological modernisation perspective and discusses to what extent a circular economy policy informed by ecological modernisation can be effective in solving the environmental crisis.