XVII. yüzyıla ait bir Mecmû‘a-i Hikâyât (vr. 214 - 426) (inceleme - metin - dizin - tıpkıbasım)

Abstract

İnsanlık kendini tarih boyunca var ettiğinden beri sanatla ilgilenmiş ve bu ilginin sonucunda sanat insanlığın uğraş alanı olmuştur. Bu uğraş, en nihayetinde bir eser veyahut ürün olarak kendini sergilemiştir. Edebiyat da sanatın bir dalı olarak hikâye türüyle birlikte insanlığın meşguliyet sahalarından biri olmuştur. Uluslar hikâyeler yazmış, okumuş ve beğenmiştir. Bu hikâyelerin bazıları seçilerek apayrı bir edebiyat eseri ortaya çıkmıştır. İşte mecmû‘alar, böyle özel bir seçmenin ürünüdür. Bu eserler, bir yandan edebiyat malzemesi sunarken öte yandan dil malzemesi de sunmuştur. XVII. yüzyıla ait Mecmû‘a-i Hikâyât metni üzerine olarak hazırlanan bu çalışma Giriş, İnceleme, Metin, Dizin (Özel Adlar Dizini) ve Tıpkıbasım bölümlerinden oluşmaktadır. Bu çalışmada Türklerin girmiş oldukları medeniyet dairesinin edebiyata yansımasına, geç dönem Eski Anadolu Türkçesi özelliklerine, XVII. yüzyıl Türkçesinin dil unsurlarına ışık tutmak amaçlanmıştır. Metnin çeviri yazıya aktarılmasıyla, alfabetik ve ayrıntılı dizinin hazırlanmasıyla ve dil özelliklerinin incelenmesiyle bu alanda Türkoloji çalışmalarına ve diğer disiplinlerin bilimsel çalışmalarına kaynak olmak amaçlanmıştır.

Since the earliest historic period of existence, humanity has maintained a continuous engagement with art, and consequently, art has become a central domain of humanity. This enduring engagement has ultimately turned into artworks or cultural artifacts. Also, literature, as a branch of art —through the genre of storytelling—has constituted a significant field of interest. Nations have written, read, and appreciated stories. Some of these works have been selected, thus, unique literary works have emerged. Compilations are the products of such an exceptional selection. These works have served as not only sources of literary content but also linguistic content. This dissertation, based on the Mecmû‘a-i Hikâyât, a text dating back to the XVII century, comprises the following sections: Introduction, Analysis, Text, Index (Index of Proper Names) and Facsimile. This study aims to shed light on the reflection of the cultural sphere entered by the Turks to the literature, features of Late Period Old Anatolian Turkish, and linguistic characteristics of XVII century Turkish. This study also aims to contribute to the field of Turkology and provide resources for other disciplines scientific research by converting the text into transcription, preparation of a comprehensive alphabetical index, and the analysis of its linguistic elements.