M. F. AHUNDZADE'NİN ARAP ALFABESİNİN ISLAHIYLA İLGİLİ YENİ ALFABE LÂYİHASI

Abstract

Mirza Fethali Ahundzade (ö. 1878), 19. yüzyıl Azerbaycan edebiyatının önde gelen isimlerinden biridir. Azerbaycan'da modern edebiyatın kurucularından biri olmakla birlikte, toplumsal, siyasi ve felsefi eleştirel düşünceleri ile yaşadığı dönemin en önemli reformcu aydınları arasında yer alır. Türk-İslam dünyasında ilk Türkçe komedi ve ilk tiyatro müellifi olarak bilinen Ahundzade, aynı zamanda İslam dünyasında ilk alfabe reformcularından biridir. Ahundzade, çeşitli alanlarda yazdığı eserlerle yaşadığı toplumun aydınlanması, ilerlemesi ve eğitim seviyesinin yükselmesi konusunda çok önemli çalışmalar yapmıştır. Yazar yaşadığı dönemde toplumun geri kalmışlığının temel sebebi olarak mevcut Arap alfabesini görmüş, bundan dolayı alfabenin ıslahı konusunda uzun dönem mücadele etmiştir. Bu çalışmada biz Ahundzade'nin alfabe ıslahı projesini, yazarı buna sürükleyen sebepleri, ortaya koyduğu yeni alfabenin özelliklerini ve bu alanda İran ve Osmanlı'da yaptığı faaliyetleri ele alacağız

Mirza Fath-Ali Akhundzadah is a famous author, playwright, philosopher, and founder of modern literary criticism. He is one of the most significant names of Azerbaijan literature. Akhundzadah is regarded as the founder of modern literature in Azerbaijan. He is also first comedy writer and one of the first alphabet reformist in Islamic world. Though Akhundzadah is mostly remembered for his founding work in theater and drama, his contribution to alphabet reform was enormous. This study focused on Akhundzadah's the new alphabet project and his activities in this area in Iran and the Ottoman Empire