Okul öncesi dönem çocuklarında (4-6 yaş) saldırganlık davranışını etkileyen faktörlerin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

Abstract

i ÖZET OKULÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARDA (4- 6 YAŞ) SALDIRGANLIK DAVRANIŞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE (YAŞ, EĞİTİM DURUMU, KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI VB.) GÖRE İNCELENMESİ Bu araştırma, okulöncesi dönem çocuklarda (4-6 yaş) saldırganlık davranışını etkileyen faktörlerin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amacıyla ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Sosyo-demografik değişkenlere göre anne-baba tutumlarının çocuklardaki saldırganlık davranışını farklılaştırıp farklılaştırmadığı incelenmiştir. Ayrıca anne-baba tutumlarının sosyo-demografik değişkenler göz önüne alınarak saldırganlık davranışı arasında ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Yine çocukların saldırganlık davranışlarının sosyo-demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı ve saldırganlık davranışı ile sosyo-demografik özellikler arasında ilişki olup olmadığı da incelenmiştir. Araştırmanın verileri, 14 sorudan oluşan „Kişisel Bilgi Formu‟, 50 sorudan oluşan „Anne-Baba Tutum Ölçeği‟ ve 7 sorudan oluşan „Çocuk Davranış Ölçeği‟ ile toplanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Kadıköy İlçesinde bulunan 1 özel ve 1 resmi ilköğretim okullarının anasınıfları ile Kadıköy İlçesi Belediyesine bağlı 1 anaokulundan oluşmuştur. Araştırmacının çalıştığı kurum olan Gülhane Askeri Tıp Akademisi Çocuk Psikiyatri ve Çocuk Polikliniğine başvuran 4- 6 yaş çocuklar ile, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Gündüz Bakımevinde öğrenim gören çocuklar ve onların aileleri de çalışmaya dahil edilmiştir. 152 anne ve babadan „Kişisel Bilgi Formlarını, Anne- Baba Tutum Ölçeğini‟ ve „Çocuk Davranış Ölçeği‟ni çocukları için ayrı ayrı cevaplandırmaları istenmiştir. Veriler araştırmacı tarafından bizzat uygulanmıştır. Ailelerden elde edilen verilerin analizinde SPSS 15.0 paket kullanılmıştır. Saldırganlık davranışının sosyo-demografik değişkenler ile aralarındaki ilişkileri belirlemek için Independent Sample t Test uygulanmıştır. Saldırganlık davranışlarının sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Yine aynı ii şekilde Anne-Baba Tutumlarının sosyo-demografik değişkenlere göre saldırganlık davranışı ile arasındaki ilişkiyi belirlemek için Independent Sample t Test kullanılmıştır. Saldırganlık davranışının Anne- Baba Tutum Ölçeğindeki maddelere verilen cevaplar dikkate alınarak sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), değişkenlerin non-parametrik olması durumunda Kruskal Wallis H Testi, sonucun anlamlı çıkması durumunda Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, herhangi bir okulöncesi kuruma devam etmeyen çocukların devam eden çocuklara göre; erkek çocukların kız çocuklarına göre; 2004 ve 2005 doğumlu olan çocukların 2003 doğumlu olan çocuklara göre; anne-babası ayrı yaşayan çocukların anne-babası bir arada yaşayan çocuklara göre ve kardeşi olmayan çocukların kardeşi olan çocuklara göre daha saldırgan oldukları belirlenmiştir. Annenin çalışması durumunda, annesi çalışmayan çocuklar annesi çalışan çocuklara göre daha saldırgandırlar. Anne-babanın eğitim durumlarına göre, eğitim seviyeleri düştükçe gerek fiziksel, gerekse sözel saldırganlığın arttığı bulunmuştur. Kitle iletişim araçları açısından bulunan sonuçlar ise, televizyonu uzun süre seyreden çocukların televizyonu daha az izleyen ya da izlemeyen çocuklara göre daha saldırgan oldukları bulunmuştur. Anahtar Sözcükler: Saldırganlık, Şiddet, Okulöncesi Eğitim, Çatışma, Disiplin. iii

STUDY OF THE FACTORS AFFECTING THE AGGRESSIVENESS BEHAVIOUR OF THE PRESCHOOL EDUCATION CHILDREN (AGE OF 4 TO 6) ACCORDING TO SEVERAL VARIABLES (SUCH AS AGE, EDUCATIONAL CIRCUMSTANCES, SOCIAL COMMUNICATION DEVICES ETC.) This study performed with the model of related surveillance for examination of the factors affecting the aggressiveness behaviour of the preschool education children (age of 4 to 6) according to several variables. We studied on the manner of parents whether it changed the aggresiveness of children according to social-demographics variables. Furthermore the relation between the aggresiveness and the parential manners and the whether change of agresiveness behaviour of children was determined according to social-demographic variables. Finally the relation between the aggresiveness behaviour and social-demogaphic variables were studied. Datas were collected with “Personal Identification Form”, “Scale of Parential Manners” and “Scale of Children Behaviour” composed of 14 questions, 50 questions and 7 questions, respectively. Examples of this study was collected from the kindergartens of two primary schools, one of which is state school and the other is private, and a nursery school of the Municipality of Kadiköy County, in Kadiköy, county of İstanbul. Children at the age of 4 to 6 years presented to Child and Child Psychiatry Departments of Gülhane Military Medical Academy in which the researcher works, and the children at the Gülhane Military Medical Academy Creche and their parents were enrolled for study as well. 152 countered parents were requested to answer the questions of “Personal Identification Form”, “Scale of iv Parential Manners” and the “Scale of Children Behaviour” for each child. Datas were collected personally by researcher. SPSS 15.0 package program was used for analysis of datas collected from parents. Independent Sample T test was used to determine the relations between aggresiveness behaviour and social-demographic variables. One way variance analysis (ANOVA) was used for whether change between aggresiveness behaviour and social-demographic variables. Independent Sample T test was used to determine the relations between aggresiveness behaviour and parential manners according to social-demographic variables. One way variance analysis (ANOVA) was used for whether change between aggresiveness behaviour and social-demographic variables in consideration with the datas of the “Scale of Parential Manners”. If variables exists, Kruskal Wallis H Test is used. If results are positive Mann Whitney U Test is used. Children that not attend to kindergarten were more aggressive than the attendant children. Similar to this, boys were more aggresive than girls, birth in 2004 and 2005 years children were more aggresive than children birth in 2003. Children with divorced parents and children without brother or sister were more aggresive. Children with working mothers were more aggresive than children whose mothers are not working. It has been found that physical and verbal agresiveness was more increased when parents educational level decreased. Children with watching television frequently were more aggresive than children, not watching or watching more less frequent. Similar to this, children that prefer the computer games containing violence were more aggresive when solving the problems than children who prefer the games containing conceptual or more entertaining contents. v Key words: Aggresiveness , Violence, Preschool Education, Conflict, Discipline.