Sermaye şirketlerinde sermaye artırımı ve azaltımı işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ve mali tablolara yansıtılması

Abstract

Sermaye şirketlerinde sermaye artırımı ve azaltımını konu alan bu çalışmada iki temel sonuca ulaşılmıştır. Bunlardan birincisi sermaye artırımı ve azaltımı işlemlerinin muhasebe kayıtları ile ilgilidir. Sermaye artırımı yapılırken katlanılan tüm giderler uygulamada genellikle dönem gideri olarak kabül edilmektedir ve tekdüzen hesap planında 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ hesabında doğrudan gidere atılmaktadır. Ancak ulusal muhasebe standartlarımız doğrultusunda sermaye arturımı için yapılan tüm giderlerin aktifleşerek 262 KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ hesabında takip edilmeli ve amortisman süresi içinde itfa edilmesi gerekmektedir. Çünkü Maliye Bakanlığı Muhasebe Sistemleri Uygulama Genel Tebliği'nde sözkonusu hesap için İşletmenin kurulması, yeni bir şubenin açılması, işlerin sürekli olarak genişletilmesi için yapılan ve karşılığında maddi bir değer elde edilmeyen giderlerin aktifleştirilmesi durumunda takip edilen hesaptır. Şeklinde açıklama bulunmaktadır. Sermaye artırımında işletmenin büyümesi ve bunun için yapılan giderlerde karşılık beklenmeyen giderler kapsamında sayılabileceğinden tüm sermaye artırım giderlerinin bu hesapta takip edilmesi gerekmektedir. Sermaye artırım ve azaltımının finansal boyutu ile ilgili varılan sonuçta ise; iç kaynaklardan (bedelsiz) yapılan sermaye artırımı işletmenin mali yapısında çok büyük bir kuvvetlenmeye neden olmadan sadece enflasyonist ülkelerde mali tablo rakamlarını güncelleyerek işletmenin mali yapısı hakkında daha rasyonel bilgilere sahip olmamızı sağlamaktadır. Dış kaynaklardan (bedelli) yapılan sermaye artırımının ise mali tablolar üzerinde doğrudan ve dolaylı olarak iki etkisi bulunmaktadır. Sermaye artırımının doğrudan etkisi işletmenin likitidesi üzerinde kendisini çok açık bir şekilde göstermektedir. Sermaye artırımı sonucunda işletmenin likitidesi yapılan bedelli sermaye artırımına bağlı olarak önemli ölçüde artmaktadır. Sermaye artırımının dolaylı etkisi ise işletmenin karlılık durumunda ortaya çıkmaktadır. Sermaye artırımına bağlı olarak işletmenin çalışma sermayesinde ve dolayısıyla üretim gücünde meydana gelecek artışı işletmenin satışlarındaki büyümeyi takip etmesi durumunda işletmenin karlılık düzeyinde gözle görülür bir artış olacaktır. Sermaye azaltımı ise bedelli sermaye artırımının aksine işletmenin likitidesini düşerecektir. Sermaye azaltımından olumlu mali sonuç alabilmesi için ancak işletmenin atıl olarak bekleyen ve esas faaliyet konusuyla ilgili üretim amaçlı kullanılmayan sermayenin bulunması gerekmektedir. Bu durumda atıl olarak işletmede bekleyen sermayenin çekilmesi durumunda işletmenin faaliyet karının dönem net karı içindeki payı artacaktır. Buda işletmenin minumum kaynak kullanımı ile hedefe ulaşmasını sağlayacaktır. Bir diğer deyişle işletmenin verimliliğini artıracaktır. Following main results are drawn about that graduate thesis, whose issue is capital increase and decrease. One of them is related to bookkeeping trancastions of the capital increase and decrease. While raising the capital all expences undertaken by company are generally regarded as overhead expences. On the other hand in accordance with Turkish GAAP they should be booked on the main account 263 Organization and Start-up Costs of Turkish master chart of accounts as well as according to Turkish Taxation Code and its legislation rules they should be amortizated on five year basises. Second result about the thesis is related to financial aspects of the capital increase and decrease. Without resulting in such a big improvement on financial statements of a company capital increase with internal resources causes us just to know more realistic preknowledge about the financial situation of the company, espically in inflationary countries, by updating the figures on the financial statements. On the other hand capital increase with external resources has two effects on the financial statements as direct and indirect effects. Direct effect of capital increase with external resources demonsrates itself on liquidity of company. Thanks to the capital increase with external resources it improves considerably. As for indirect effect of the capital increase with external resources demonsrates itself on profitablity. If growth in sales follows the increase in working capital and also production ablity resulting from the capital increase with external resources, it is possible to become an increse in profitablity level of company. Contrast to capital increase, capital decrease causes the liquidity of company to cut down. In order to receive positive fiscal result from capital decrease the company should have vacant capital, which is disused to produce good and service. In this case if the vacant capital is withdrawn from company, the proportion of operational profit in total profit consisting of operational and non-operational profits gets higher and higher. It means the company reach the target with resource comsuption. In other words the company works more productively