Arnavut ve Türk atasözlerinin karşılaştırmalı incelemesi : yakın anlamlı ve karşıt anlamlı atasözleri ile Arnavut atasözlerindeki Türkçeden geçmiş sözcükler

Abstract

Bu tezde, Arnavut ve Türk atasözleri mukayeseli bir şekilde incelenmiştir. Çalışmada, atasözlerinin iki ulus arasındaki dilsel ve kültürel ilişkiyi nasıl görünür kıldığı ortaya konulmuş, ağırlıklı olarak anlam boyutuna ve Türkçe aracılığıyla gerçekleşen sözcük geçişlerine odaklanılmıştır. Ayrıca atasözlerinin farklı temalarla ilişkisi de çözümlenmiştir. Çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır. Bu tezde, “atasözü” terimin karşılığı verilmiş ve tanımlanmış. Ardından, tarihî kaynaklardan günümüze ulaşan atasözleri Arnavut atasözleriyle mukayese edilmiş ve anlam açısından yakın olanlar tespit edilmiştir. Çalışmanın ana bölümünde, iki ulusun benzerlikleri ve farklılıkları atasözleri aracılığıyla karşılaştırmalı olarak ele alınmış ve bu atasözleri anlam bakımından birbirine yakın olanlar ve karşıt olanlar olmak üzere iki alt bölüme ayrılmıştır. Dördüncü bölümde, Türkçe kökenli sözcük içeren veya Türkçe aracılığıyla Arnavutçaya geçen sözcük içeren atasözleri incelenmiştir. Arnavut atasözleri Türkçeye aktarılarak anlamları açıklanmıştır. Çalışmanın beşinci bölümü Arnavut atasözlerinde geçen Türkçe sözcük veya Türkçenin aracılığıyla geçen terimlerin dizini içerir.

This thesis examines Albanian and Turkish proverbs in a comparative manner. The study reveals how proverbs make the linguistic and cultural relationship between the two nations visible, focusing primarily on the dimension of meaning and word borrowings through Turkish. Furthermore, the relationships between proverbs have been analysed under different themes. The study consists of five sections. In this thesis, the term ‘‘proverb’’ is defined and explained. Subsequently, proverbs that have survived from historical sources to the present day are compared with Albanian proverbs, and those that are similar in meaning are identified. In the main section of the study, the similarities and differences between the two nations are examined comparatively through proverbs, which are divided into two subsections: those that are similar in meaning and those that are opposite. The fourth section examines proverbs that contain words of Turkish origin or words that have passed into Albanian via Turkish. Albanian proverbs are translated into Turkish and their meanings are explained. The fifth and final section of the study contains an index of Turkish words or terms that appear in Albanian proverbs or have been adopted into Albanian via Turkish.