Diyabetik ayak gelişen ve gelişmeyen hastalarda kan şekeri kontrolünün ve psikososyal uyumun değerlendirilmesi

Abstract

DİYABETİK AYAK GELİŞEN VE GELİŞMEYEN HASTALARDA KAN ŞEKERİ KONTROLÜNÜN VE PSİKOSOSYAL UYUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET Bu çalışma en az bir yıl önce WHO kriterlerine göre Tip 1 ve Tip 2 diyabet tanısı almış diyabetik ayak gelişmeyen olgular ile diyabetik ayak gelişen ve hiperbarik oksijen tedavisi alan olgular arasında hastalığa psikososyal uyumu (PAIS-SR) ve uyumu etkileyen olası faktörleri belirlemek amacıyla karşılaştırmalı ve tanımlayıcı olarak yapıldı. Araştırma 01.09.2005 - 01.05.2006 tarihleri arasında GATA-Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Deniz ve Sualtı Hekimliği ve Endokrin polikliniğinde yapıldı. Çalışma kapsamına alınan 200 olgudan diyabetik ayak gelişen ve hiperbarik oksijen tedavisi olan olgular Grup 1, diyabetik ayak gelişmeyen olgular Grup 2 olarak belirlendi. Araştırma verileri; sosyademografik özellikleri, hastalık ile ilgili değişkenleri ve alışkanlıklar ile ilgili değişkenler içeren “ Hasta Tanıtım Formu” ve hastalığa psikososyal uyumu ölçen “Hastalığa Psikososyal Uyum-

Bildirim Ölçeği (PAIS-SR)” kullanıldı. Verilerin istatiksel analizi SPSS programında aritmetik ortalama, yüzdelik, t testi, ki-kare, varyans ve korelasyon analizi ile yapıldı. Toplam PAIS-SR puanları Grup 1’de 61.01 ± 21.42 (kötü uyum), Grup 2’de 43.12± 17.13 (orta düzeyde uyum) olup toplam PAIS-SR açısından iki grup arasında anlamlı fark bulunmuştur. İki grup arasında PAIS-SR’nin alt boyutlarından sağlık bakımına oryantasyon ve akraba ilişkileri açısından anlamlı fark bulunmazken; mesleki çevre, aile ortamı, seksüel ilişkiler, sosyal çevre ve psikolojik durum açısından anlamlı fark bulundu. Grup 1’de yüksek kan şekeri, yüksek kan basıncı düşük öğrenim düzeyi, egzersiz yapmama, daha önce diyabet/ komplikasyonları nedeni ile hastaneye yatma, hiperglisemi koması yaşama, retinopati, nöropati veya hipertansiyon varlığı PAIS-SR’yi olumsuz etkilemektedir.Grup 2’de kadın olma, yüksek kan şekeri, yüksek kan basıncı, egzersiz yapmama, hastalık ile ilgili eğitim almama, hiperglisemi koması geçirme, retinopati veya nöropati varlığı PAIS-SR’yi olumsuz etkilemektedir. Sonuç olarak, toplam PAIS-SR’leri Grup 1 olgularında kötü, Grup 2’de orta düzeyde olduğu bulundu. Diyabetik hastalarda PAIS-SR’leri arttırmak için hasta eğitimi yapılarak kan şekeri kontrolünün sağlanması ve komplikasyonların önlenmesi önerilmektedir. SUMMARY COMPARISON OF PSYCHOSOCIAL ADJUSTMENT IN DIABETIC PATIENTS WITH AND WITHOUT DIABETIC FOOT DISEASE To assess psychosocial adjustment and to determine possible affecting factors in type 1 and type 2 diabetics with diabetic foot receiving hyperbaric oxygen therapy and to compare them with diabetics without diabetic foot disease. This descriptive study was performed between September 1, 2005 and May 1, 2006 in GATA (Gulhane Military Medical Faculty)-Haydarpasa Training Hospital Marine and Undersea Medicine and Endocrinology outpatient clinics. Two hundred patients with diagnosis of type 1 and type 2 diabetes for at least 1 year according to WHO criteria were enrolled in the study and allocated into two groups: Group 1 included patients with diabetic foot and receiving hyperbaric oxygen therapy and Group 2 included those diabetics without diabetic foot. The study data were collected using patient information sheets which included sociodemographic data, disease related variables and habitudes, and Psychosocial Adjustment to Illness Scale-Self Report (PAIS ). SPSS program was used for statistical analysis, mean and percentage were given, and t-test, chi-square test, variance analysis and correlation analysis were performed. Total PAIS-SR scores were found 61.01 ± 21.42 in Group 1 (poor adjustment) and 43 ± 17.13 in Group 2 (moderate adjustment) and there was a significant difference between the two groups. Among PAIS-SR subscales, no significant differences were found between the two groups in health care orientation and extended family relationships but significant differences were observed in occupational environment, domestic environment, sexual relationships, social environment and psychological distress. In group 1, PAIS-SR was negatively affected from high blood glucose, hypertension, lower education lack of physical exercise, prior hospitalization due to diabetes complications, prior hyperglycemic coma, diagnosis of retinopathy or neuropathy. On the other hand, in group 2, PAIS-SR was negatively affected from female gender, high blood glucose, hypertension, lack of patient education for diabetes, lack of physical exercise, prior hyperglycemic coma, presence of retinopathy or neuropathy.