Cumhuriyet Dönemi kadın heykeltıraşların biyografi ve sanat üslubu açısından incelenmesi (1923-1950)

Abstract

“Cumhuriyet Dönemi Kadın Heykeltıraşların Biyografi ve Sanat Üslubu Açısından İncelenmesi (1923-1950)” başlıklı çalışmada, ilk olarak Türk heykel sanatının 1950 yılına kadar olan gelişim süreci incelenmiştir. Türk heykel sanatına değerli katkıları bulunan kadın sanatçıların; modernleşme süreci içerisinde yaşadığı değişim, kadına verilen hak ve özgürlükler ve kadının eğitime erişimi, Tanzimat’ın ilanından 1950 yılına kadar detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın ana bölümünü oluşturan Cumhuriyet Dönemi kadın heykeltıraşların ise yaşam öyküsü, eğitim hayatı, sanat hayatı ve eserleri, katıldığı sergi ve organizasyonlar kapsamlı bir bütünsellik gözetilerek ilgili belgelerle sunulmuştur. Osmanlı Dönemi’nde başlayan yenileşme hareketleriyle birlikte birçok alanda önemli adımlar atılmıştır. Bu adımlardan Türk heykel sanatı için en önemlisi, 1883 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi’nin kurulmasıdır. Cumhuriyet’in ilanına kadar Sanayi-i Nefise Mektebi’nde gerçekleşen heykel eğitimi, Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte büyük bir ivme kaydetmiştir. Cumhuriyet ideolojisi, ülkenin önemli meydanlarına yapılan Atatürk heykelleri ile birlikte halka ulaştırılmaya çalışılmıştır. Bu şekilde Türkiye’de hala mesafeli olunan heykel sanatı halka tanıtılarak genel kabul görmüş olumsuz algıyı kırmak hedeflenmiştir. Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde, başta Atatürk olmak üzere yöneticilerin en önemli sorunu bilim, sanat ve teknik alanlardaki gerekli insan gücünün sağlanması olmuştur. Bu amaçla öğrenciler, yurtdışında eğitime gönderilmiş ve onlar yetişene kadar ülkemizde yabancı uzmanlardan yararlanılmıştır. Süreç içerisinde çok sayıda kıymetli Türk heykeltıraşlar yetişmiştir. Cumhuriyet Dönemi’nde Türk kadınına başta seçme ve seçilme hakkı olmak üzere çeşitli haklar tanınmıştır. Mustafa Kemal Atatürk’ün dünyada ilk kez Türk kadınına verdiği bu ayrıcalıklarla kadın ve erkek eşit haklara sahip olmuştur. Bu sayede yeteneğiyle sanatın çeşitli alanlarında uzmanlaşan kadınlar, başarılarıyla ülkemizi temsil etmiş ve topluma öncü olmuştur. Bu araştırmada, Türk kadınının daha çok erkek mesleği olarak görülen heykeltıraşlıkta ne kadar başarılı olduğu ve bu alanda ön plana çıkabilmek için gösterdiği çaba vurgulanmıştır. Ayrıca kadın heykeltıraşların toplumun siyasal, ekonomik ve kültürel yapısı içinde, sanatlarında nasıl ilerledikleri ve sanata ne gibi katkıda bulundukları da incelenmiştir.

In the study titled Evaluation of Women Sculptors in the Republican Period in terms of Biography and Art Style (1923-1950), the development process of Turkish sculpture art up to 1950 was first examined. The changes experienced by women artists, who have made valuable contributions to Turkish sculpture, during the modernization process, the rights and freedoms given to women, and women's access to education were discussed in detail from the proclamation of the Tanzimat until 1950. The life story of the women sculptors of the Republican Period, who constitute the main part of the study, their educational life, their art life and works, the exhibitions and organizations they participated in were examined in detail and presented with the relevant documents. With the renewal movements that started in the Ottoman Period, important steps were taken in many areas. The most important of these steps for Turkish sculpture is the establishment of the Sanayi-i Nefise School in 1883. The sculpture education that took place at the Sanayi-i Nefise School until the proclamation of the Republic recorded a great acceleration with the proclamation of the Republic. The ideology of the Republic was tried to be conveyed to the people with the statues of Atatürk built in the squares in various regions of the country. In this way, the art of sculpture, which is still distant in Turkey, was introduced to the public and the generally accepted negative perception was tried to be broken. In the first periods of the Republic, the most important problem of the administrators, especially Atatürk, was to provide the necessary manpower in the fields of science, art and technique. For this purpose, students were sent to study abroad and foreign experts were used in our country until they were trained. In the process, many valuable Turkish sculptors were trained. In the Republican Period, Turkish women were granted various rights, especially the right to vote and to be elected. With these rights that Mustafa Kemal Atatürk gave to Turkish women for the first time in the world, Turkish women had equal rights with men. In this way, women who specialized in various fields of art with their talents represented our country with their achievements and became pioneers in society. In this research, it was emphasized how successful Turkish women are in sculpture, which is seen as a male profession, and the effort they make to come to the forefront in this field. In addition, how women sculptors progressed in their art within the IX political, economic and cultural structure of the society and what kind of contributions they made to art were also analyzed.