Evliyâ Çelebi seyahatnâmesi'nin topkapı sarayı kütüphanesi'ne intikali meselesi

Abstract

Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’ne dair bugüne kadar birçok önemli araştırma yapılmış ancak bu çalışmalarda Osmanlı arşivlerindeki belgelerden yeterince istifade edilmemiştir. Buna mukabil Seyahatnâme ile ilgili birçok hususun bu belgeler kulla- nılmadan aydınlatılamayacağı açıktır. Bu çalışmada, tereke defterlerine dayanılarak Seyahatnâme’nin müellif nüshalarının Topkapı Sarayı Kütüphanesi’ne nasıl ve ne za- man intikal ettiklerine dair yeni tespitlerde bulunulmuştur. Ayrıca dârüssaâde ağala- rından Moralı Beşir Ağa’nın da vefatına kadar Seyahatnâme’nin müellif nüshalarına sahip olduğu ve bu nüshaların ancak ağanın vefatından sonra müsadere edilerek sara- ya alındıkları da tereke defterlerine istinaden ortaya konmuştur.

Although so many important studies have been carried out about the Seya- hatnâme (Book of Travels) of Evliya Celebi until now, they haven’t been benefited from Turkish archives during these studies sufficiently. Correspondingly, it is clear that lots of problems can not be clarified without using these sources. In this study, on the basis of estates, new findings have been established about how and when author’s edition of Seyahatnâme passed to Topkapı Palace Library. Besides with the help of these estates it has been revealed that Morali Besir Aga who was one of the chief harem eunuchs pos- sessed the author’s edition and they were transported to the Palace by confiscation