Publication: Sırat- ı Mustakim ve Sebilürreşad Dergisi’ nde milliyetçilik meselesi (1910- 1914)
Abstract
Fransız İhtilali'nin beraberinde getirdiği en önemli yeniliklerden biri de milliyetçilik akımıdır. Milliyetçilik akımı her milletin kendi geleceğini kendisi belirlemesi ifadesi ile ortaya çıkmıştır. Milliyetçilik bu yönüyle çok uluslu devletlerin yıkılmasına neden olmuştur. Osmanlı Devleti ise yapısı itibariyle çok ulustan müteşekkil bir devlettir. Başlangıçta problem teşkil etmeyen bu yapı bu yapı milliyetçilik akımıyla birlikte tehlike haline gelmiştir. Osmanlı Devleti'ni oluşturan milletler özellikle hrıstiyan azınlıklar devletten ayrılma talebleriyle isyan etmişlerdir. Gayr-ımüslimlerin bu isyanlarında Avrupalı devletler büyük destek vermişlerdir. Osmanlı devlet adamları ise milliyetçiliğin karşısında durarak azınlıkların ayrılmalarını önlemek için yeni politikalar belirlemişlerdir. Devletin son asrı bu arayışlar içerisinde geçmiştir. Tanzimat Fermanı 1839, Islahat Fermanı1856, I. ve II. Meşrutiyet'in ilanı hep bu arayışların ürünüdür. Fakat gayr-ı müslimlerin isyanları önlenememiş devletten birere birer ayrılarak bağımsızlıklarını kazanmışlardır. Milliyetçilik hareketi daha sonra müslüman toplulukları da etkileyerek Osmanlı Devletini dağılma sürecine itmiş ve devlet parçalanmıştır. Sırat,ı mustakim ve Sebilürreşad dergisinde milliyetçilik meselesi (1910-1914)adlı tez çalışması II. Meşrutiyet döneminin en önemli fikir tartışmalarından birini konu edinmektedir. II. Meşrutiyetin ilanı (1908) ile Osmanlı fikir hayatı canlanmıştır. Osmanlı Devletini dağılmaktan ve parçalanmaktan kurtarmak için pek çok fikir bu dönemde matbuat aracılığıyla serbestçe tartışılmıştır. II. Meşrutiyet döneminde kurtuluş ideolojisi olarak benimsenen en önemli fikir akımları Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülüktür. Osmanlıcılık, Osmanlı Devletinde gayr-ı müslimlerin milliyetçilik akımının etkisiyle devletten ayrılma talebleri karşısında yürürlüğe konulan politikadır. Amaç devletin birlik ve beraberliğini sağlamak, imparatorluk halklarının kaynaşmasının sağlayarak devletin toprak bütünlüğünü korumaktı. Azınlıkların birer devlet halinde Osmanlı Devletinden ayrılmaları ve son olarak Balkan savaşları (1912-1913) ile Osmanlıcılık, Osmanlı siyaset hayatından çekilmiştir. Osmanlıcılığın siyaset sahnesinden çekilmesiyle Osmanlı Devletinde hakim politika İslamcılık ve Türkçülük üzerine şekillenmiştir. İslamcılık devletin asli unsuru olan müslümanlara dayalı bir politikadır. Aynı zamanda devletin sınırları dışında kalan müslüman topluluklarının da siyasi, kültürel, ekonomik işbirliğini kapsamaktadır. Sırat-ı mustakim ve Sebilürreşad dergisi takip ettiği yayın politikası ile bu akımın en büyük temsilcisidir. Türkçülük akımı ise devletin içinde ve dışında kalan Türk topluluklarının siyasi, kültürel ve ekonomik işbirliğine dayanan siyasettir. Türkçülük II. Meşrutiyet öncesinde ilmi ve kültürel bir hareket olarak ortaya çıkmıştır. II. Meşrutiyet sonrası gelişen siyasi şartlar paralelinde siyasi taleplerle ortaya çıkmıştır. Kısa sürede kurulan dernek ve yayın organlarıyla Osmanlı fikir hayatında etkili olmuştur. Türk Yurdu dergisi Türkçülerin bu dönemde en güçlü yayın organıdır. İslamcılık ve Türkçülük akımı sahip oldukları matbuat aracılığıyla yayınlar yaparak güç merkezine etki etmeye çalışmışlardır. Bundan dolayı bu dönemde büyük fikir tatrtışmları görülmüştür. Tartışmaların en önemlisi İslamcı Babanzade Ahmet Naim ile Türkçü Ahmet Agayef arasındaki İslamda dava-yı milliyet ve kavmiyet tartışmasıdır. Vatan, millet, milliyetçilik tartışılan ana kavramlardır. Sırat-ı mustakim ve Sebilürreşad yazarları bu kavramları İslamcı bir çerçeve ile derlendirmişler. Türk yurdu yazarları ise kavramları Türkçü bakış açısıyla ele almışlardır. Türkçüler milliyetçiliği bir kurtuluş ideolojisi olarak benimsemişler. Sebilürreşad yazarları ise milliyetçiliği dinen ve siyaseten mahzurlu olduğu gerekçesiyle şiddetle karşı çıkmışlardır. Bu tartışmalar I. Dünya Savaşına başlamasına kadar devam etmiş. Osmanlı Devleti savaşta Türkçülüğü ve İslamcılığı siyasi bir güç unsuru olarak kullanmıştır.
The most important reform of France Revoluation is also nationalism echole. İt means that self determination of every nation. İt also means that the nations determinate their future by themselves. İn this perspective, the nationalism causes to broke the nation which is had been built a few nation. The Ottoman Empire vas a poly nation. Although it vas a nondangereous for ottoman at the begining. After the france revolution it had been very dangerous. The nations inside ottoman empire especially chrıtions ethnics had wanted to seperate from Ottoman Empire. The willignens of these ethnics had been aided by Europen nations. The managements of Ottoman Empire had wanted to stop. The nationalism echole and they had determined news policies to prevent. The non-muslims who wanted sperated from ottoman empire. The next age of Ottoman Empire was in these determinations. The Tanzimat declaration 1839, Islahat declaration 1856, I. and II. Meşrutiyet is production of these determinations. But, these determinations wihch is preventing non-muslims seperating from ottoman Empire had been failure. The next time nationalism revoluation had effected the muslims citizens and cansceguence the Ottoman Empire had been seperated. The these study of The matter of nationalism in the jurnal of Sırat-ı mustakim and Sebilürreşad is dealing with the conflict of ideas inside the period of II. Meşrutiyet. II. Meşrutiyet the Ottoman life of ideas started to activate and many of ideas were conversate freely with press protecting Ottoman Empire. Insıde that period the most important political echole were Panottomanısm, Panıslamısm, Panturanısm. Panottomanısm is the deverse political echole that were aganist the nationalısm. The aim of non-muslimethnics were deported from the Ottoman Empire and gain their self govermence. The most important aim of Panottomanısm were protection the maintanence of state as a whole. With the seperating of ethnics from ottoman empire one by one and Balkan Wars Panottomanısmwere ended and then. Panıslamısm and Panturanısm started to rising. İslamısm, is a policy which main part of it depends of muslims cominity. Moreover it was covered of other muslims cominity that were outside of Ottoman Empire border. The jurnal of sırat-ı mustakim and sebilürreşad had been biggest publister of that policy. Panturanısm as apolicy wihch was depends on the turkısh nation comman, economic, cultural policy of inside and outside of the ottoman empire border. Panturanısm had arised before II. Meşrutiyet period as sciencific and cultural. As a parelel of political conditions which grow up after II. Meşrutiyet period began by political demonds. And it had been effective on ottoman idea and politics life with the clup and publisher. They had possibility of seperating the ideas they had with jurnal of Türk Yurdu. İslamism and panturanısam echol worked to effect the goverment policy by publishing of their press organisations. So in this period big conflicts of ideas had been seen. The bigest conflict of ideas is matter of nationality in islam which was beetween islamic Babanzade Ahmet Naim and Turanist Ahmed Agayef. Patrie, nation, nationalism were main structures that were conversated. The writers of Sebilürreşad analysed that structure with islamic perspective. Other side the writers of Türk yurdu analysed that structures with the Panturanıst perspective. Panturanıst accepted the idea of nationalısm as a ideology of freedoom. On the other hand the writers of sebilürreşad was aganist to idea of nationalısm. Because of dangerous of it. with religions and political espect. These conflicts had continued until starting of I. World War in the time of. Ottoman Empire I. World War used the Panturanısm and islamısm as a power.
The most important reform of France Revoluation is also nationalism echole. İt means that self determination of every nation. İt also means that the nations determinate their future by themselves. İn this perspective, the nationalism causes to broke the nation which is had been built a few nation. The Ottoman Empire vas a poly nation. Although it vas a nondangereous for ottoman at the begining. After the france revolution it had been very dangerous. The nations inside ottoman empire especially chrıtions ethnics had wanted to seperate from Ottoman Empire. The willignens of these ethnics had been aided by Europen nations. The managements of Ottoman Empire had wanted to stop. The nationalism echole and they had determined news policies to prevent. The non-muslims who wanted sperated from ottoman empire. The next age of Ottoman Empire was in these determinations. The Tanzimat declaration 1839, Islahat declaration 1856, I. and II. Meşrutiyet is production of these determinations. But, these determinations wihch is preventing non-muslims seperating from ottoman Empire had been failure. The next time nationalism revoluation had effected the muslims citizens and cansceguence the Ottoman Empire had been seperated. The these study of The matter of nationalism in the jurnal of Sırat-ı mustakim and Sebilürreşad is dealing with the conflict of ideas inside the period of II. Meşrutiyet. II. Meşrutiyet the Ottoman life of ideas started to activate and many of ideas were conversate freely with press protecting Ottoman Empire. Insıde that period the most important political echole were Panottomanısm, Panıslamısm, Panturanısm. Panottomanısm is the deverse political echole that were aganist the nationalısm. The aim of non-muslimethnics were deported from the Ottoman Empire and gain their self govermence. The most important aim of Panottomanısm were protection the maintanence of state as a whole. With the seperating of ethnics from ottoman empire one by one and Balkan Wars Panottomanısmwere ended and then. Panıslamısm and Panturanısm started to rising. İslamısm, is a policy which main part of it depends of muslims cominity. Moreover it was covered of other muslims cominity that were outside of Ottoman Empire border. The jurnal of sırat-ı mustakim and sebilürreşad had been biggest publister of that policy. Panturanısm as apolicy wihch was depends on the turkısh nation comman, economic, cultural policy of inside and outside of the ottoman empire border. Panturanısm had arised before II. Meşrutiyet period as sciencific and cultural. As a parelel of political conditions which grow up after II. Meşrutiyet period began by political demonds. And it had been effective on ottoman idea and politics life with the clup and publisher. They had possibility of seperating the ideas they had with jurnal of Türk Yurdu. İslamism and panturanısam echol worked to effect the goverment policy by publishing of their press organisations. So in this period big conflicts of ideas had been seen. The bigest conflict of ideas is matter of nationality in islam which was beetween islamic Babanzade Ahmet Naim and Turanist Ahmed Agayef. Patrie, nation, nationalism were main structures that were conversated. The writers of Sebilürreşad analysed that structure with islamic perspective. Other side the writers of Türk yurdu analysed that structures with the Panturanıst perspective. Panturanıst accepted the idea of nationalısm as a ideology of freedoom. On the other hand the writers of sebilürreşad was aganist to idea of nationalısm. Because of dangerous of it. with religions and political espect. These conflicts had continued until starting of I. World War in the time of. Ottoman Empire I. World War used the Panturanısm and islamısm as a power.