Publication: Romantizm ışığında Francisco Goya gravür ve litografilerinin yüksek öğretimde özgünbaskı uygulama atölyelerindeki eğitsel boyutu
Abstract
Başlangıçta salt çoğaltım amacıyla kullanılan özgün baskıresim teknikleri, gelişen teknoloji karşısında işlevini yitirmiştir. Ancak son birkaç yüzyıl içerisinde ifade arayışı içindeki toplumlar için özgün baskıresim, bu amacı yerine getirmek için estetik ifade aracı olarak Plastik Sanatlar alanında yerini bulmuş ve yeniden gündeme gelmiştir. Yükseköğrenimde özgün baskı alanında teknik gelişmelerin hızla çoğalması bazı alternatif teknikleri (dijital baskı, karışık baskı ve modern baskı teknikleri gibi) ortaya çıkarmıştır. Buna rağmen plastik sanatlar alanında özgün çalışmaların oluşturulabilmesi için teknik ve teknolojik gelişmeler yeterli değildir. Plastik sanatlar alanında yetkinleşmenin alt yapısını her zaman ve her yerde kopya yöntemi oluşturmuştur. Öğrenci ne kadar çok kaynak görürse, görsel ve teknik deneyimi de o kadar artar. Çok çizdiği zaman bu görsel birikim kalıcı olmakta ve bunları yeni anlatımlarında kullanabilmektedir. Teknik ve görsel yetkinliğin sağlanmasının kaçınılmaz olduğu özgün baskıresim alanında ise kopya yapmak zorunlu bir deneyim halini alır. Ancak bu anlamda kimden faydalanacağımız, kimden kopya yapacağımız önemli bir şeydir. Türkiye’de ki yüksek öğrenim kurumlarında özgün baskı atölyeleri ile ilk kez tanışan öğrencilerin nadiren başvurdukları Goya aslında kaynak bir kitap gibidir. Goya’nın 4 başlık halinde topladığı gravür ve litografileri öğrencilerin özgün baskı konusundaki ilk gelişimlerinde yapılacak kopyalarda örnek olacak niteliktedir. Yüksek öğretimde güzel sanatlar eğitimi veren kurumların özgün baskı atölyelerinde uygulanan litografi ve metal gravür tekniği ile ilk defa karşılaşan öğrencilerin resim bilgilerinin yanında teknik yeteneğe de sahip olabilmeleri için en basit ve yalın örnek olarak Goya’nın çalışmaları (eserleri) gösterilebilir. Goya’dan öğrenmek sadece teknik ve teknik yetkinlik ile sınırlı değildir, onun hayata karşı duruşu ve toplum bilinci, insani varoluşu öğrenci için büyük bir örnek teşkil edecektir. Goya’nın her anlamda ki varoluşu ve çalışmaları öğrencilerin dağarcığında önemli bir deneyim oluşturacaktır.
Printmaking techniques, which were used only for the purpose of multiplication at the beginning, lost its function with the improving technology. However, in the last couple of centuries it found its place in the Plastic Arts as a tool of esthetic expression in order to carry out its purpose in the communities who were looking for a way to express themselves. And, by that way it takes its place in the agenda today. The rapid increse of printmaking techniques in higher education has created some alternative techniques such as digital print, mixed print, modern print, etc.). However, techniques and the technological developments are not enough in order to form original studies in Plastic Arts field. Plastic Art's infrastructure has always been based on copying. Students' visual and technique experiences increase as they see more sources. When it is drawn many times, that visual accumulation becomes permanent and can be used in their new expressions. In this case who we copy from is very important and fundamental. Goya is a kind of source book for the students who attend the printmaking workshops for the first time in the graduate schools in Turkey. Goya’s book consists of 4 chapters. His engravings and lithographies have the basic features to be copied at students' first steps in printmaking field. Goya's works can be shown as basic samples to the students who meet with lithography and metal engraving techniques for the first time in the printmaking workshops in the graduate schools that offer Fine Arts education. Learning from Goya is not limited to technique, but it also sets a great example for the sturdents with his point of view, social consciousness and humanitarian existence. Goya's existence in every point and his works would create a great experience for the students. ZET i SUMMARYii İÇİNDEKİLERiii 1. GİRİŞ 4 1.1. Problem 5 1.2. Amaç 5 1.3. Önem 6 1.4. Sınırlılıklar 6 1.5. Yöntem7 1.6. Evren ve Örneklem 7 1.7. Veri Toplama 7 1.8. Analiz 7 2. ÖZGÜN BASKIRESİM NEDİR? 8 2. 1. Özgün Baskıresim Teknikleri 10 2.1.1. Mono Tipi Baskılar 10 2.1.2. Çukur Baskılar10 2.1.2.1. Gravür(Metal Baskı)10 2.1.2.1.1. Asitle Yedirerek Kalıp Hazırlama11 2.1.2.1.2. Kuru Kazıma Yaparak Kalıp Hazırlama11 2.1.2.1.3. Aquatinta (Aquatint) Yöntemi İle Kalıp Hazırlama12 2.1.2.1.4. Mezotint (Mekanik Doku Yaratma) Yöntemi İle Kalıp Hazırlama12 2.1.2.1.5. Baskı Alma13 2.1.3. Yüksek Baskılar15 2.1.3.1. Ağaç Baskılar15 2.1.3.2. Linolyum Baskılar15 2.1.3.3. Metal Oyma Yüksek Baskı16 2.1.4. Düz ve Şablon Baskılar16 2.1.4.1. Taş Baskı(Litografi)16 2.1.4.2. İpek Baskı(Serigrafi)19 2.1.4.3. Şablon Baskı21 3. NEDEN GOYA?22 4. ROMANTİZM 23 5. FRANCİSCO GOYA 29 5. 1. 1746- 1779 Taşradan Akademiye39 5.2. 1780- 1792 Kraliyet Akademisine Kabul Ediliş43 5.3. 1793- 1803 Yaşama Savaşı ve İyileşme50 5.4. 1804- 1818 Zorlu ve Karanlık Yıllar58 5.5. 1819- 1823 “Sağır Adamın Evi”64 5.6. 1824- 1828 Herşey Çok Hızlıydı68 6. GOYA’NIN ROMANTİKLİĞİ72 7. GOYA’NIN DÖRT BAŞLIK ALTINDA TOPLADIĞI GRAVÜR (METAL BASKI) VE LİTOGRAFİLERİ(TAŞ BASKILARI) 74 7.1. Yersiz İstek ve Davranışlar, Atasözleri (Los Caprichos)74 7.2. Savaşın Yıkımları Serisi (Los Desastres de la Guerra)75 7.3. Boğa Güreşleri Serisi (La Tauromaquia)76 7.4. Düşlemler, Fanteziler, Saçmalıklar Serisi (Los Disparates)76 8.GOYA’NIN GRAVÜR VE LİTOGRAFİLERİNİN EĞİTSEL BOYUTU ÜZERİNE İZDÜŞÜM77 8.1. Goya’nın 4 Başlık Altında Topladığı Gravür Ve Litografilerinin Erwin Panofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri açısından İncelenmesi77 8.1.1. Erwin Panofsky Yöntemi77 8.1.1.1. İkonoloji ve İkonografi77 8.1.1.1.1. Birincil Yada Doğal Konu79 8.1.1.1.2. İkincil Yada Danışıklı Konu79 8.1.1.1.3. İçsel Anlam Yada İçerik80 8.1.2. Atasözleri Serisinin (Los Caprichos Serisinin) Erwin Panofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri Açısından İncelenmesi82 8.1.2.1. “Evet” Dedi ve Elini İlk Gelene Verdi82 8.1.2.2. İşte Bogeyman Geliyor84 8.1.2.3. Kimse Kendini Bilmez86 8.1.2.4. Bu Şekilde Bile Onunla İlişki Kuramıyor / Onu Anlayamıyor88 8.1.2.5. Onu Öldürdüler!90 8.1.2.6. Ne Büyük Fedakarlik!92 8.1.2.7. Onlar Gider, Cesaretle94 8.1.2.8. Evet, O Çömleği Kırdı96 8.1.2.9.Büyük Babası Kadar Geride!98 8.1.2.10. Aklın Uykusu Canavarlar Yaratır100 8.1.2.11. Sen Kim Ki Yapamayan?102 8.1.2.12. İyi Yolculuklar104 8.1.2.13. Uyuyan Kadınlar Grubu106 8.1.3. Savaşın Yıkımları Serisinin (Los Desastres de la Guerra Serisinin) Erwin Panofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri Açısından İncelenmesi108 8.1.3.1. Olacaklarla İlgili Mutsuz Öngörü108 8.1.3.2. Kadın Cesaret Vermektedir110 8.1.3.3. Onun İçin Yapılabilecek Hiçbir Yardım Yok112 8.1.3.4. Gelen İyiliğin Karşısında113 8.1.4. Boğa Güreşleri Serisinin (La Tauromaquia Serisinin)ErwinPanofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri Açısından İncelenmesi115 8.1.4.1. İlk Zamanlarda İspanyolların At Üstünde Boğalarla Savaşı115 8.1.4.2. Ayakta Avlanmanın Başka Bir Şekli116 8.1.4.3. Falces’in Çok Yetenekli Bir Öğrencisi, Pelerinle Sarılmış Boğa İle Oynuyor118 8.1.4.4. İspanyol Eylencesi120 8.1.5. Düşlemler (Saçmalıklar, Fantezi) Serisinin (Los Disparates Serisinin) Erwin Panofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri Açısından İncelenmesi121 8.1.5.1. Korkunun İfadesi121 8.1.5.2. Şiddetin Esrarı123 8.1.5.3. Fakirlerin Gizemleri124 9. KOPYANIN SANAT EĞİTİMİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ126 DEĞERLENDİRME130 SONUÇ130 ÖNERİLER131 KAYNAKÇA132 EKLER134
Printmaking techniques, which were used only for the purpose of multiplication at the beginning, lost its function with the improving technology. However, in the last couple of centuries it found its place in the Plastic Arts as a tool of esthetic expression in order to carry out its purpose in the communities who were looking for a way to express themselves. And, by that way it takes its place in the agenda today. The rapid increse of printmaking techniques in higher education has created some alternative techniques such as digital print, mixed print, modern print, etc.). However, techniques and the technological developments are not enough in order to form original studies in Plastic Arts field. Plastic Art's infrastructure has always been based on copying. Students' visual and technique experiences increase as they see more sources. When it is drawn many times, that visual accumulation becomes permanent and can be used in their new expressions. In this case who we copy from is very important and fundamental. Goya is a kind of source book for the students who attend the printmaking workshops for the first time in the graduate schools in Turkey. Goya’s book consists of 4 chapters. His engravings and lithographies have the basic features to be copied at students' first steps in printmaking field. Goya's works can be shown as basic samples to the students who meet with lithography and metal engraving techniques for the first time in the printmaking workshops in the graduate schools that offer Fine Arts education. Learning from Goya is not limited to technique, but it also sets a great example for the sturdents with his point of view, social consciousness and humanitarian existence. Goya's existence in every point and his works would create a great experience for the students. ZET i SUMMARYii İÇİNDEKİLERiii 1. GİRİŞ 4 1.1. Problem 5 1.2. Amaç 5 1.3. Önem 6 1.4. Sınırlılıklar 6 1.5. Yöntem7 1.6. Evren ve Örneklem 7 1.7. Veri Toplama 7 1.8. Analiz 7 2. ÖZGÜN BASKIRESİM NEDİR? 8 2. 1. Özgün Baskıresim Teknikleri 10 2.1.1. Mono Tipi Baskılar 10 2.1.2. Çukur Baskılar10 2.1.2.1. Gravür(Metal Baskı)10 2.1.2.1.1. Asitle Yedirerek Kalıp Hazırlama11 2.1.2.1.2. Kuru Kazıma Yaparak Kalıp Hazırlama11 2.1.2.1.3. Aquatinta (Aquatint) Yöntemi İle Kalıp Hazırlama12 2.1.2.1.4. Mezotint (Mekanik Doku Yaratma) Yöntemi İle Kalıp Hazırlama12 2.1.2.1.5. Baskı Alma13 2.1.3. Yüksek Baskılar15 2.1.3.1. Ağaç Baskılar15 2.1.3.2. Linolyum Baskılar15 2.1.3.3. Metal Oyma Yüksek Baskı16 2.1.4. Düz ve Şablon Baskılar16 2.1.4.1. Taş Baskı(Litografi)16 2.1.4.2. İpek Baskı(Serigrafi)19 2.1.4.3. Şablon Baskı21 3. NEDEN GOYA?22 4. ROMANTİZM 23 5. FRANCİSCO GOYA 29 5. 1. 1746- 1779 Taşradan Akademiye39 5.2. 1780- 1792 Kraliyet Akademisine Kabul Ediliş43 5.3. 1793- 1803 Yaşama Savaşı ve İyileşme50 5.4. 1804- 1818 Zorlu ve Karanlık Yıllar58 5.5. 1819- 1823 “Sağır Adamın Evi”64 5.6. 1824- 1828 Herşey Çok Hızlıydı68 6. GOYA’NIN ROMANTİKLİĞİ72 7. GOYA’NIN DÖRT BAŞLIK ALTINDA TOPLADIĞI GRAVÜR (METAL BASKI) VE LİTOGRAFİLERİ(TAŞ BASKILARI) 74 7.1. Yersiz İstek ve Davranışlar, Atasözleri (Los Caprichos)74 7.2. Savaşın Yıkımları Serisi (Los Desastres de la Guerra)75 7.3. Boğa Güreşleri Serisi (La Tauromaquia)76 7.4. Düşlemler, Fanteziler, Saçmalıklar Serisi (Los Disparates)76 8.GOYA’NIN GRAVÜR VE LİTOGRAFİLERİNİN EĞİTSEL BOYUTU ÜZERİNE İZDÜŞÜM77 8.1. Goya’nın 4 Başlık Altında Topladığı Gravür Ve Litografilerinin Erwin Panofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri açısından İncelenmesi77 8.1.1. Erwin Panofsky Yöntemi77 8.1.1.1. İkonoloji ve İkonografi77 8.1.1.1.1. Birincil Yada Doğal Konu79 8.1.1.1.2. İkincil Yada Danışıklı Konu79 8.1.1.1.3. İçsel Anlam Yada İçerik80 8.1.2. Atasözleri Serisinin (Los Caprichos Serisinin) Erwin Panofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri Açısından İncelenmesi82 8.1.2.1. “Evet” Dedi ve Elini İlk Gelene Verdi82 8.1.2.2. İşte Bogeyman Geliyor84 8.1.2.3. Kimse Kendini Bilmez86 8.1.2.4. Bu Şekilde Bile Onunla İlişki Kuramıyor / Onu Anlayamıyor88 8.1.2.5. Onu Öldürdüler!90 8.1.2.6. Ne Büyük Fedakarlik!92 8.1.2.7. Onlar Gider, Cesaretle94 8.1.2.8. Evet, O Çömleği Kırdı96 8.1.2.9.Büyük Babası Kadar Geride!98 8.1.2.10. Aklın Uykusu Canavarlar Yaratır100 8.1.2.11. Sen Kim Ki Yapamayan?102 8.1.2.12. İyi Yolculuklar104 8.1.2.13. Uyuyan Kadınlar Grubu106 8.1.3. Savaşın Yıkımları Serisinin (Los Desastres de la Guerra Serisinin) Erwin Panofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri Açısından İncelenmesi108 8.1.3.1. Olacaklarla İlgili Mutsuz Öngörü108 8.1.3.2. Kadın Cesaret Vermektedir110 8.1.3.3. Onun İçin Yapılabilecek Hiçbir Yardım Yok112 8.1.3.4. Gelen İyiliğin Karşısında113 8.1.4. Boğa Güreşleri Serisinin (La Tauromaquia Serisinin)ErwinPanofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri Açısından İncelenmesi115 8.1.4.1. İlk Zamanlarda İspanyolların At Üstünde Boğalarla Savaşı115 8.1.4.2. Ayakta Avlanmanın Başka Bir Şekli116 8.1.4.3. Falces’in Çok Yetenekli Bir Öğrencisi, Pelerinle Sarılmış Boğa İle Oynuyor118 8.1.4.4. İspanyol Eylencesi120 8.1.5. Düşlemler (Saçmalıklar, Fantezi) Serisinin (Los Disparates Serisinin) Erwin Panofsky Yöntemi İle ve Biçimsel -Teknik Yönleri Açısından İncelenmesi121 8.1.5.1. Korkunun İfadesi121 8.1.5.2. Şiddetin Esrarı123 8.1.5.3. Fakirlerin Gizemleri124 9. KOPYANIN SANAT EĞİTİMİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ126 DEĞERLENDİRME130 SONUÇ130 ÖNERİLER131 KAYNAKÇA132 EKLER134