5024 sayılı kanunun işletmeler üzerindeki etkileri ve bir örnek uygulama

Abstract

Bu çalışmanın konusu enflasyon muhasebesi ve genel fiyat düzeyi muhasebesi uygulamasıdır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde kısaca enflasyon tanımlanmakta, Türkiye’de enflasyonun çeşitleri ve muhasebe üzerine etkisi anlatılmaktadır. İkinci bölümde enflasyonun işletmelerin mali tabloları üzerindeki etkileri açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde enflasyon etkisini giderici uygulamalar ve enflasyon muhasebesi yöntemleri açıklanmaktadır. Bu bölümde anlatılan yöntemler Türkiye’deki vergi düzenlemeleri, uluslararası standartlar ile Türkiye’deki standartlardan oluşmaktadır. Dördüncü bölümde enflasyon düzeltmesi ve muhasebe kayıtları açıklanmaktadır. Beşinci bölümde ise enflasyon düzeltmesi uygulaması bir örnek ile açıklanmaktadır. Enflasyonun etkileri sabit yatırımları az olan ticari işletmeler ile hizmet işletmeleri üzerinde daha çabuk gerçekleşirken, imalat sanayii gibi büyük ölçüde sabit kıymet bulunduran sektörler enflasyona karşı daha dayanıklı olmaktadırlar. Bunun sebebi sabit kıymetlerin parasal olmayan varlık olmaları ve dolayısıyla fiyat değişimleri karşısında satın alma güçlerini koruyabilmeleridir. Ancak bu çeşit firmalarda da sabit kıymetlerin gerçek değerlerinden daha düşük değerlerle mali tablolarda değerlendirilmeleri sebebiyle amortisman giderleri olduğundan düşük ayrılmakta ve dolayısıyla firmaların kar tutarları gerçek değerinden daha yüksek gözükmektedir. Bu da firmaların gerçek karları yerine fiktif kar üzerinden vergi ödemelerine ve kar dağıtmalarına sebep olmaktadır. Bu da zamanla işletmelerin sermayelerinde erimeye neden olmaktadır. Bu çalışma ve uygulama sonuçları da göstermektedir ki enflasyonun mali tablolar üzerinde tahrip edici etkileri bulunmaktadır. Mali tablo kalemlerinden özellikle stoklar, amortismana tabi varlıklar, sermaye ve kar/ zarar kalemleri gibi parasal olmayan kalemler enflasyondan önemli derecede etkilenmektedir. The subject of this thesis is the application of inflation and general price level accounting. This thesis is composed of five chapters. First chapter focuses on the definition of inflation as well as types of inflation and its effects on accounting. In the second chapter, influences of inflation on financial statements is explained. Third chapter analizes adjustments necessary to remove the effects of inflation on financial statements together with inflation accounting methods. The methods covered in this section includes tax regulations in Turkey in conjuction with international standards on inflation accounting. In the fourth chapter, accounting entries required to remove effects of inflation is disclosed in brief. Inflation accounting and its applications is explained in the fifth chapter within a case study. Inflation has relatively more effects on trade and service companies which carry less fixed investments compared to manufacturing firms which maintain large amounts of fixed assets. The reason for inflation’s less influence on manufacturing companies is that fixed assets are classified as non-monetary assets which are capable of keeping their purchasing power against fluctuations in general price levels. Due to the fact that fixed assets in manufacturing firms are less valued compared to their actual values and therefore resulting in a smaller amount of depreciation expense, net income for these companies are overvalued. Higher illusory profits lead to higher taxation causing a dissolution in the capital. The consequences of this thesis show that inflation has destructive effects on financial statements. Consequently, non-monetary items such as inventories, capital, profit/ loss accounts and assets subject to depreciation are the most affected accounts by inflation