Bir hastanede çalışan sağlık personelinin kişilik özelliklerinin somatizasyon belirtileri üzerine etkisi

Abstract

BİR HASTANEDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN SOMATİZASYON BELİRTİSİ ÜZERİNE ETKİSİ Teslime BOLAT ÖZET Bu çalışma İstanbul ilinde Sağlık Bakan’lığına bağlı bir devlet hastanesinde sağlık çalışanlarının kişilik özelliklerinin somatizasyon belirtileri üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapılmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda geliştirilen “bilgi formu” somatizasyon ölçeği, A tipi kişilik ölçeği ve algılanan stres düzeyi ölçeği, verilerin değerlendirilmesinde ki-kare testi. student’s t, tek yönlü anova testi, Tukey HSD ileri analiz testi ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının % 38.8’i (n=69) 30–39 yaş grubu arasındadır, % 69.7’sini (n=124) kadın %61.8’i (n=110) evli, %54.5’i (n=97) çocuk sahibi. %50.0’si (n=89) hemşire %80.3’ü (n=143) bir haftada 45 saat ve altında çalıştığını belirtmiştir. %59.6’sı (n=106) ise 11 yıl ve üstü bu mesleği yapmaktadır. Sağlık çalışanlarının somatizasyon ortalaması 9.70±5.84, Algılanan stres düzeyi ortalaması 39.12±8.39, A tipi kişilik puan ortalaması 73.38±14.06, A tipi kişilik ölçeği alt boyutlarından işe verilen önem ortalaması 32.65±7.82, hıza verilen önem ortalaması 20.00±4.41, sosyal etkinliklerden uzaklaşma 9.20±3.56 ve zamana verilen önem ortalaması 11.53±2.36 olarak bulunmuştur. Algılanan stres düzeyi ve somatizasyon arasında (r=.524 p<0.001), A tipi kişilik ve somatizasyon arasında (r=.384 p<0.001) ve A tipi kişilik ve Algılanan stres düzeyi arasında (r=.208 p<0.01) anlamlı pozitif bir ilişki bulunmuştur. Çalışmanın sonucunda, stres azaltmaya yönelik, stresle başa çıkma eğitim programlarının planlanması, kurum içinde çalışanlara bu konu ile ilgili gerekli eğitimin verilmesi önerisinde bulunuldu. Anahtar sözcükler: Somatizasyon, A tipi kişilik, sağlık çalışanları THE IMPACT OF PERSONALITY CHARACTERISTICS OF HEALTH WORKERS WHO WORK IN A HOSPITAL ON THEIR SOMATIZATION SYMPTOMS Teslime BOLAT

This study is inquired to determine the impact of personality characteristics of health workers who work in a state hospital in Istanbul affiliated to Health Ministry on their somatization symptoms. In data collection process, “infromation form” somatization scale which is developed by researcher of this study in the light of literature, type A personality scale and perceived stress scale is used; and also in the evaluation and analyses of data process, chi-square test, student’s t, one sided anova test, Tukey HSD advanced analyse test and Pearson correlation test is used. The age range of 38.8 %(n=69) the wokers who participated in this study is between 30-39. 69.7 % (n=124) of the group consists of women, 36.0 % (n=110) of the group is married, 54.5 % (n=97) of the group has children, 50.0 % (n=89) of the group consists of the nurses; 80.3 % (n=143) of them stated that they work 45 hours and below in a week. 59.6 % (n=106) of the group statated that they work in this job since 11 years and above. The somatization avarage value of health workers is 9.70±5.84, the avarage value of their perceived stress level is 39.12±8.39, the avarage value of type A personality scale is 73.38±14.06. And also, in the analyses of sub-dimensions of the type A personality scale, it is founded that the value of attaching importance to the job is 32.65±7.82; the value of attaching importance to the speed of work is 20.00±4.41; the value of estrangement from social activities is 9.20±3.56; and the value of attaching importance to time is 11.53±2.36. It is founded that there is positively significiant relationship between perceived stress level and somatization (r=.524 p<0.001), between type A personality and somatization (r=.384 p<0.001), and between type A personality and perceived stress level (r =.208 p<0.01). As a result of this study, it is suggested that the educational programs should be planned in order to decrease stress and fundemental education should be organized for workers in the institution about the stress. Key words: Somatization, type A personality, helath workers.