Gözleme dayalı çalışmalarda eğilim skoru (propensity score) ve tıp bilimlerinde bir uygulama.

Abstract

Gözlemsel çalışmalarda ve/veya retrospektif çalışmalarda, araştırmacının olgu ve kontrol gruplarındaki birimleri rastlantısal olarak gruplara atama işleminde kontrolü yoktur. Bu nedenle, olgukontrol gruplarına düşen bireylerin ortak değişkenlerinde bazı farklılıklar gözlemlenebilir ve bu farklılıklarda tedavi etkisinin yanlı (biased) tahminlerine neden olabilmektedir. Bir dengeleme skoru olarak tanımlayabileceğimiz eğilim skoru (ES), tedavinin gözlenen ortak değişkenlere göre koşullu olasılığı olarak ifade edilir. ES tahmin ettikten sonra eşleştirme, tabakalara ayırma ve regresyon düzeltmesi yöntemleriyle yeniden örnekleme yapılarak retrospektif gözlemsel çalışmalarda örneklemedeki yanlılığın azaltılmasında, prospektif çalışmalardaki gibi kesinliğin artmasında, kanıt seviyesi bakımından göreli düşük olan olgu-kontrol çalışmalarının, prospektif bir çalışmanın kanıt seviyesine çıkartılması ve bazı ortak değişkenlerin etkilerini ortaya koymak amacıyla kullanılır. Çalışmamızda ES öncesi ve sonrası örneklem için olgu ve kontrol bireylerine lojistik regresyon uygulanarak risk faktörlerinin anlamlılıklarındaki farkları ortaya koymak amaçlanmıştır. Ger eç ve Yönt em ler: Çalışmamızda, göğüs cerrahisi ameliyatı geçirmiş n=478 hasta kullanılmıştır. Ameliyat sonrası delirium tanısı alan ve almayan hastalara ait, 24 risk faktörüne lojistik regresyon uygulanmış ve sonuçlar elde edilmiştir. ES lojistik regresyon ile hesaplanmış, tabakalara ayırma yöntemi kullanılarak oluşan yeni örneğe istatistik analiz uygulanmış ve değerlendirilmiştir. Bulg ul ar: ES ile oluşturulmuş yeni örneklemdeki olgu ve kontrol grupları hemen hemen aynı karakteristiklere sahip olmuş ve yanlılık azalmıştır. So nuç: ES öncesi ve sonrası örneklem için olgu ve kontrol bireylerine uygulanan lojistik regresyon sonucunda risk faktörlerinin anlamlılıklarında değişiklik gözlemlenmiştir. Anaht ar Kel i mel er: Eğilim skoru, geriye dönük (retrospektif) çalışmalar, yanlılığın azaltılması, olgu-kontrol çalışmaları, gözleme dayalı çalışmalar, tabakalara ayırma: In observational and/or nonrandomized studies, investigators have no control over the treatment assignment. Therefore, some differences may exist on observed covariates in case-control groups, and these differences could lead to biased estimates of treatment effects. Propensity score (PS), which can be determined as a balancing score, is the conditional probability of being treated given covariates. New sample is generated by the estimated PS through matching, stratification, regression adjustment methods. In retrospective studies, it is aimed to reduce bias, to increase the precision of the estimates as in the prospective studies, to increase the relatively low evidence level of case-control studies to an evidence level of prospective study and to determine the effects of some covariates. In this study, we aimed to observe the difference between the significance in risk factors, when logistic regression was used for the sample of case-control groups’ patients before and after adjusting the PS. Material and Methods: In this study, there are 478 patients who had thoracic surgery. Logistic regression was performed with regard to 24 risk factors, regarding patients with postoperative delirium (POD) and without POD after surgery. PS was calculated by logistic regression and statistical tests were performed for the new sample which is generated by the estimated PS through stratification. Results: After resampling, case-control groups had similar characteristics in risk factors and bias was reduced. Conclusion: The significance in risk factors, when logistic regression was used for the sample of case-control groups’ patients before and after adjusting the PS, was observed to be different. Key Words: Propensity score, retrospective studies, reduction bias, case-control studies, observational studies, stratification