Üsküdar’ın sosyal ve iktisadi hayatıyla ilgili Üsküdar Kadı Sicillerindeki kayıtların tespit ve analizi (H.978-991; M. 1570-1584)

Abstract

Kadı registers, due to rich data and information they include, have been one of the important sources of first hand in the Ottoman history studies. Reflecting their era's judicial, social and administrative structure in full detail, these books have become the sources to which the related specialists refer. In this study, 20 kadi registers of Uskudar Court have been examined. These books include the books between 37-57 which cover the years of H. 978-991, (A. C. 1570-1584). They include the judgements of the era's kadis (hüccet) and the correspondences between the Ottoman State and Uskudar Court (berat, ferman, etc.). These 20 books compose of 4008 pages and of 15951 records. The study has started with reading of these records. Then every record has been classified under related headings. While doing this, the date, page number, judgement number and a short explanation of every record have been noted. After browsing of the the registers, the data collected have been evaluated, listed and then written down. All the judgements (hüccet) have been examined under the general headings of 'private law' and ' public law', and their subtitles. Furthermore all the data have been demonstrated in the graphics according to the years they belong. In this thesis, the characteristics of the judgements have been presented under related headings. These characteristics given have been exemplified with related judgements. The originals of these examples are showed in the 'appendixes' part of the study. In the foreword, the importance of the kadi registers for the social sciences have been mentioned; and in the introduction part, the history of the Üsküdar Court, the jobs of the kadis, the dipomatic aspects of the judgements (hüccet) and the pecularities of the books studied have been tried to be given. Ser'iyye sicilleri, Osmanlı tarihi üzerine yapılan çalısmalarda, içerdigi zengin bilgi ve veriler nedeniyle, birincil kaynaklar arasında önemli bir yere sahip olmustur. Döneminin hukuki, iktisadi, sosyal ve idari yapısını gündelik hayata kadar ayrıntılı biçimde bize yansıtan bu defterler, konunun uzmanları tarafından gün geçtikçe daha da çok müracaat edilen kaynaklar arasına girmistir. Bu çalısmada; Üsküdar Kadılıgı'na ait 20 adet ser'iyye sicili incelenmistir. Bu siciller yaklasık olarak H. 978-991 M. 1570-1584 tarihi arasına denk düsen 37-57 numaralar arasındaki defterlerdir. Sicillerin içerigi dönemin kadıları tarafından verilmis olan kararlar (hüccet) ve merkezle Üsküdar Kadılıgı arasında vuku bulmus olan yazısmaları (berat, ferman vs.) içermektedir. Söz konusu 20 adet defter 2004 varak (4008 sayfa) olup 15951 adet kayıttan mütesekkildir. Çalısmaya bu defterlerdeki her bir kayıt okunarak baslandı. Daha sonra okunan her bir kayıtın, önceden tespit edilen hukuk dahilindeki ortak konu baslıklarından hangisine ait oldugu belirlendi. Bu islem yapılırken her bir kayıtın tarihi, defter, varak, hüküm numarası ve varsa kısaca açıklaması not edildi. Sicillerin tarama safhası bittikten sonra elde edilen bilgiler degerlendirme ve listeleme yapılarak yazma safhasına geçildi. Bütün hükümler özel hukuk ve kamu hukuku adı altında iki bölüm içerisindeki alt baslıklarda listelenerek degerlendirildi. Ayrıca her bir konuya ait verilerin tez kapsamındaki tarih içerisindeki yıllara göre grafik seklindeki dagılımı gösterildi. _ki bölümden olusan tezin her bir bölümü altındaki ana hukuk baslıklarında konunun hükümlerinin özellikleri hakkında bilgiler verildi. Bu bilgiler, defterlerden alınan bazı örnek hükümlerle desteklenmeye çalısıldı. Bu örneklerin orijinalleri tezin ekler kısmında gösterilmistir. Tezin önsözünde kısaca ser'iyye sicillerinin sosyal bilimler açısından önemine deginildi. Giris kısmında ise, kısaca Üsküdar Kadılıgı tarihi, kadıların görevleri, hüccetlerin diplomatik yapısı ve çalısmaya konu olan defterlerin özelliklerine deginildi.