Olası antiviral etkili 5-ariliden-2- heteroarilimino-1,3-tiyazolidin-4-on türevlerinin sentezi ve yapılarının aydınlatılması

Abstract

GİZEM ÇAKIR OLASI ANTİVİRAL ETKİLİ 5-ARİLİDEN-2-HETEROARİLİMİNO-1,3-TİYAZOLİDİN-4-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE YAPILARININ AYDINLATILMASI Anabilim dalımızda son yıllarda yapılan çalışmalarda 1,3-tiyazolidin-4-on bileşiklerinin bazılarının antiviral ve antimikrobiyal etki göstermesi ve son yıllarda bu bileşikler ile yapılan çalışmalardaki artış ve bu bileşiklerin HCV NS5B polimeraz inhibitörü olabileceği yönündeki bulgular bizi çalışmalarımızı devam etmeye yöneltmiştir. Tezimizde başlangıç maddesi olarak seçilen çeşitli 2-(sübstitüe benziliden)hidrazinkarbotiyoamitlerden [1a-g] hareketle 5-sübstitüe aril-1,3,4-tiyadiazol-2-aminler [2a-g] kazanılmıştır. Bileşik [2a-g]’nin kloroasetil klorür ile tepkimesi sonucunda kazanılan 2-kloro-N-(5-sübstitüe aril-1,3,4-tiyadiazol-2-il)asetamitlerin [3a-g] amonyum tiyosiyanat ile tepkimesi sonucu 2-[(5-sübstitüe aril-1,3,4-tiyadiazol-2-il)imino]1,3-tiyazolidin-4-on bileşikleri [4a-g] elde edilmiştir. Bileşiklerden [4a-g]’nin 3-florobenzaldehit ile tepkimesi sonucu 5-(3-florobenziliden)-2-[[5-(sübstitüe aril)-1,3,4-tiyadiazol-2-il]imino]-1,3-tiyazolidin-4-on’lar [5a-g], 2,6-diklorobenzaldehit ile tepkimesi sonucu ise 5-(2,6-diklorobenziliden)-2-[[5-(sübstitüe aril)-1,3,4-tiyadiazol-2-il]imino]-1,3-tiyazolidin-4-on’lar [6a-g] sentezlenmiştir. Bileşiklerin tepkime takipleri İTK ile yapılmış, saflıkları ise yüksek basınçlı sıvı kromatografisi ve elementel analiz yöntemleri ile kontrol edilmiştir. Yapıları ise IR, 1H-NMR, 13C-NMR, HRMS yöntemleri ile saptanmıştır. Sentezlenen bileşiklerin [4a-g, 5a-g, 6a-g] anti-HCV etkileri araştırılmıştır. 5-Ariliden-1,3-tiyazolidin-4-on serisinden 5c, 5e, 5g ve 6b-g bileşiklerinde HCV NS5B’ye karşı 50 M derişimde %80±2 ile %91±1 inhibisyon gözlenmiştir. Tiyazolidin-4-on halkası içeren 4a-g bileşiklerinde kayda değer etki bulunmazken, bunlardan türeyen 5a-g ve 6a-g bileşiklerinin çoğunun replikon sisteminde ve NS5B enzimine karşı yüksek inhibisyon değerleri göstermesi, yapıya son sentez aşamasında kazandırılan 5-ariliden artığının etkisini açıkça ortaya koymaktadır. Anahtar sözcükler: 5-Ariliden-1,3-tiyazolidin-4-on, anti-HIV etkinlik, non-nükleozit ters transkriptaz, anti-HCV etkinlik, HCV- NS5B polimeraz.

SYNTHESİS AND CHARACTERİZATİON OF 5-ARYLİDENE-2-HETEROARYLİMİNO-1,3-THİAZOLİDİNE-4-ONE DERİVATİVES WİTH POTENTİAL ANTİVİRAL ACTİVİTY Scientific attempts in our department during the recent years showed that several 1,3-thiazolidin-4-one derivatives exhibited antiviral and antimicrobial activities. Moreover, increasing number of studies on these type of compounds and findings that these compounds could be possible inhibitors of HCV NS5B polymerase, encouraged us to pursue our efforts on 1,3-thiazolidine-4-ones. By using 2-(substituted benzylidene)hydrazinecarbothioamides [1a-g] selected as starting compounds, 5-(substituted aryl)-1,3,4-thiadiazol-2-amines [2a-g] were obtained. Through the reaction of compounds [2a-g] with chloroacetyl chloride, 2-chloro-N-[5-(substituted aryl)-1,3,4-thiadiazol-2-yl]acetamides [3a-g] were gained. Subsequent reaction of compounds [3a-g] with ammonium thiocyanate gave 2-[[5-(substituted aryl)-1,3,4-thiadiazol-2-yl]imino]1,3-thiazolidin-4-ones [4a-g]. At the final stage, target compounds 5-(3-fluorobenzylidene)-2-[[5-(substituted aryl)-1,3,4-thiadiazol-2-yl]imino]-1,3-thiazolidine-4-ones [5a-g] and 5-(2,6-dichlorobenzylidene)-2-[[5-(substituted aryl)-1,3,4-thiadiazol-2-yl]imino]-1,3-thiazolidine-4-ones [6a-g] were synthesized by the reactions of [4a-g] with 3-fluorobenzaldehyde and 2,6-dichlorobenzaldehyde, respectively. Reactions were monitored by TLC and purity was checked using HPLC and elementel analysis for all synthesized compounds. Their structures were elucidated by the use of their IR, 1H-NMR, 13C-NMR, HRMS data. Anti-HIV and anti-HCV activities of the synthesized compounds [4a-g, 5a-g, 6a-g] were screened. Of these 5-arylidene-1,3-thiazolidine-4-one derivatives, compounds 5c, 5e, 5g and 6b-g exhibited 80-91 % inhibition of HCV NS5B at 50 M concentration. The fact that compounds 4a-g showed no considerable activity whereas compounds 5c, 5e, 5g, 6b-g derived from 4a-g provided high inhibition values on replicon system and HCV-NS5B, clearly reveals the contribution of 5-arylidene moiety which was introduced at the final synthetic step. Key words: 5-Arylidene-1,3-thiazolidine-4-one, anti-HIV activity, non-nucleoside reverse transcriptase, anti-HCV activity, HCV- NS5B polymerase.