1960’lardan 1990’lara Türk siyasal sineması

Abstract

1960'lardan 1990'lara Türk Siyasal sineması adlı tezimizde siyasal sinemaya ait pek çok tanım yapılmıştır. En basit tanıma göre siyasal sinema konusunu bizzat siyasetten alan sinemaya denmektedir. Bu anlamda siyasal sinemada ya bir siyasal düzen ya da bir toplumsal ya da siyasal bir olay anlatılacaktır. Siyasal sinema tartışmasına Ayzenstayn Politik olmayan sanat yoktur. Sözünü de göz önünde bulundurarak daha geniş perspektifte bir bakış açısı getirebiliriz. Biz tezimizde Türk Siyasal sinemasını 1960 ile 1990 yılları arasında sınırlı tuttuk. Belli bir dönemi incelememizin nedeni; siyasal film örneklerinin bu dönemde en yoğun bir biçimde verilmiş olmasındandır. Biz tezimizi üç bölümde incelemeyi uygun bulduk. Birinci bölümde;film eleştirisine kuramsal bir çerçeve oluşturması açısından film eleştirisi kuramlarını inceledik. Yine aynı bölümde, Türk sinemasının tarihsel özelliklerini ve toplumsal durumunu irdelemeye çalıştık. İkinci bölümde; Yılmaz Güney ve 12 Eylül sinemasına bir alt yapı oluşturması açısından 1960'lardan 1990'lara Türkiye'nin ekonomik, siyasal ve toplumsal durumunu inceledik. Üçüncü bölümde; Siyasal sinemayı çeşitli görüşlere yer vererek tartışmaya çalıştık. Bunun yanı sıra ; dünya sineması bir yana konup yalnızca kendi sinemamıza baktığımızda bile pek çok sorunla karşılaşırız. Elbette ki bu sorunlar kimi ekonomik, kimi sosyal, kimi de kültürel kökenlidir. Bu anlamda sinemanın toplumsal bir sanat olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Sinema bu denli toplumsal bir sanatken içeriğini toplumdan alır ve yapılan sanatla yine topluma döner. Sinema toplumsal değerleri değiştirme, dönüştürme işlevini üstlenir. Siyasal sinema, sinemanın değiştirme, dönüştürme işlevini en görünen biçimde ortaya koyan sinemasal türdür. Sonuç olarak; sinema hangi türüyle olursa olsun insanın anlam arayışını ve yaşadığı toplumdaki sorunları en görünen biçimde (görsel ve işitsel olması nedeni ile)yansıtan bir sanat dalıdır. Son olarak; siyasallığı geniş anlamı ile alırsak özünde her film siyasaldır. Başka bir deyişle; her filmin siyasal bir boyutu vardır. Ancak bizim tezimizde ele aldığımız üzere 'siyasal sinemanın' söylemi ve içeriği de siyasaldır. Başka bir deyişle; bir Kemal Sunal filminde 'siyasallık' örtük olarak varken Yılmaz Güney filminde içeriği ile söylemi ile açık açık vardır. In our thesis so called from 1960s to 1990s Turkish Political Cinema, several definitions with regards to political cinema have been made. According to the simplest definition, political cinema is called as the cinema, which focuses on particularly politics. In this term, in political cinema either a political system or a social or political event will be told. Considering ; Einstein's saying, There is no art which is not political we present a wider point of view to the political cinema discussion. We, in our thesis, have confined Turkish political cinema between 1960s and 1990s. The reason why we have analysed a particular period is that the examples of political films were submitted the most in this period. We have found it suitable to analyse our thesis in three sections. In the first section we looked into the theories of film criticism because of their establishing a theoretical frame to the film criticism. Again in the same section, we have tried to concentrate on historical properties and social position of Turkey from 1960s to 1990s in view of its setting up a background for Yılmaz Güney and September, 12'th cinema. In the third section, we have endeavoured to discus political cinema giving opportunity for different views. In addition to this, we encounter so many problems when we even look at only our own cinema putting the world cinema aside. Of course; the sources of these problems are economical, social and cultural. In this respect, it is not wrong to define cinema as a social art. Cinema being so much social, it obtains it's content from society and comes back to society again with the performed art. Cinema takes the responsibility of changing and transforming social values. Political cinema is the gender mostly carrying out the changing and transforming function in the best way. As a result, cinema is a branch of art reflecting the human's looking for meaning and the problems he/ she experiences in the clearest way (As it is both visual and audible) whatever its gender is. As a conclusion; each film is political when we consider politics with its widest meaning. In other words, each film has political dimensions. However, as we have studied on our thesis, the message and content of political cinema are also political. In other saying, while in a Kemal Sunal film politics exists covered, in a Yılmaz Güney film it exists with its content and message in a clear way.