Bir grup anoreksiya nervosa vak’asında anne-çocuk ilişkisinin gözden geçirilmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, A.N. vakalarında anne- çocuk ilişkisini ele almak ve anne-çocuk ilişkisinde ilişkiyi etkileyen, anne ve çocukların ilişkiye yansıttıkları dinamikleri T.A.T. yoluyla görebilmek ve ilişki dinamiklerini gözden geçirebilmektir. Bu araştırma nitel bir araştırmadır ve ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın evrenini, İstanbul İl'indeki hastanelerde A.N. tanısı almış 13-24 yaş arası kız ergenler ve anneleri oluşturmaktadır. Örneklemi oluşturanların 20'si kız ergen, 20'si kız ergenlerin anneleridir. Araştırmanın veri toplama aşamasında, T.A.T. ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Veriler toplandıktan sonra, veriler T.A.T. açısından İhtiyaçlar- Basınçlar boyutları ve duygu- düşünce- davranış boyutları gözönüne alınarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, hem A.N. vakalarının hem de annelerinin İhtiyaçlar- Basınçlar açısından aynı alt boyutlardan puan aldıkları görülmüştür. Bu sonuca göre, vakaların ihtiyaçlar boyutunda, başarma (35,6), pasif olma (18,98), çatışma (17,29), üzüntüye düşme (16,12), kendine yönelik saldırganlık (13,76), dayanak ihtiyacı (13,37), alt boyutlarından aldıkları puanlarla annelerin basınçlar boyutundan sıkı ilişki kurma (32,95), tahakküm (23,7), saldırganlık (18,82), reddetme (15,16), ihtimam (14,65) alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında benzerlikler olduğu gibi; annenin ihtiyaçlar boyutundan başarma (25,01), üzüntüye düşme (21,01), kendine yönelik saldırganlık (15,28), cinsellik (14,81), pasif olma (12,77), çatışma (10,94), boyun eğme (10,38) alt boyutlarından aldıkları puanlarla kızların basınçlar boyutuna ait sıkı ilişki kurma (37,51), tahakküm (37,06), saldırganlık (16,98) alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında oldukça yakın bir ilişki olduğu görülmektedir. A.N. vakalarının da annelerinin de duygu- düşünce- davranış açısından birbirine oldukça benzer özellikler gösterdikleri görülmüştür.Sonuçlar ele alındığında, hem vakaların hem de annelerinin duygu dünyalarında üzüntü, mutsuzluk, suçluluk duygusu, yalnızlık, güvensizlik, isteksizlik, sıkıntı, korku gibi depresif yönelimli duygularının hakim olduğu görülmektedir. Duygu dünyasına eşlik eden düşünce düzleminde, hem vakalarda hem de annelerde savunma düzeneklerinin yetersiz kaldığı görülmektedir. Vakalarda kullanılan savunma düzenekleri arasında boyun eğme %70, yapma- bozma (undoing) % 45, duygusal izolasyon %35, yansıtmalı özdeşim ve içe-atım % 20; annelerde kullanılan savunma düzenekleri arasında ise, boyun eğme %80, yapma-bozma (undoing) %60, yansıtma ve duygusal izolasyon %35, yansıtmalı özdeşim, somatizasyon ve splitting %25 oluşturmaktadır. Bunun yanısıra deneklerin hikayelerinde yoğun yetersizlik duyguları ve obsesif eğilimli özellikler de yetersiz kalan savunma düzeneklerine eşlik etmektedir. Ayrıca hem annelerde hem de deneklerde yoğun bir direnç gözlemlenmektedir. Davranış boyutunda ise, deneklerde çift değerli özellikler görülmektedir. Yoğun agresyon, hem kendine hem de dışa dönük saldırganlık yanında pasif olma, reddetme, kaçma davranışları saptanmıştır. Yine deneklerin ki gibi annelerde de çift kutuplu (ambivalan) özellikler görülmektedir. Kaçma, pasif kalma reddetme yanında yoğun agresyon, kendine ve dışa yönelik saldırganlık davranışları göze çarpmaktadır. Sonuç olarak, araştırmadan elde edilen bilgilere göre, A.N. vakalarında anne-çocuk ilişkisinin gerisindeki dinamiklerde oldukça benzer sonuçlar çıkmıştır. Elde edilen bu sonuçlar, araştırmanın amacı ile anlamlı bulunmuştur. The aim of this research is to study the relations between mothers and children in A.N. cases, find out the dynamics affecting the mother- child relationship, and the ones reflected in the mothers and their children relationships by the help of T.A.T. and to go over the dynamics in relationships. This is a qualitative type of research and it is in the relative scanning system. The datas of this research are based on the 13-14 year old girl teenagers who have been recognised as A.N. patients and their mothers in hospitals and clinics in Istanbul. Twenty of the studied cases were adolecent girls and the other 20 were their mothers. In the collecting data part of the research, T.A.T. and Personal Information Forms have been used. After this process, the datas have been evaluated according to the dimensions: Needs and Press and Emotion- Thought- Behaviour with the help of T.A.T. method. According to the results, it has been found out that both A.N. patients and the mothers got the same score in the low dimensions according to the Needs- Press dimensions. In the light of the previous results, the scores the patients got from the low dimensions such as being succesful (35,6), passivenees (18,98), being in conflict (17,29), being distressed (16,12), self- aggressiveness (13,76), need for support (13,37) in the dimension of Needs, show a similarity with the scores the mothers got from the low dimensions such as close relation contact (32,95), domination (23,7), aggressiveness (18,82), rejection (15,16), carefulness (14,65) in the dimensionof Press. Another parallel can be drawn between the mother's scores in the low dimensions such as being distressed (21,01), self- aggressiveness (15,28), sexuality (14,81), passiveness (12,77), conflict (10,94), submission (10,38) in the dimension of Need, and the scores the girls got the low dimensions such as close relation contact (37,51), domination (37,06), aggressiveness (16,98), in the dimension of Press. It can be concluded that both of the A.N. patients and their mothers seem to have similar characteristics in Emotion- Thought- Behaviour both in the A.N. patients and the mothers emotional world, depressive feelings like sorrow, un happiness, feeling of quilt, loneliness, crisecurity, unwillingness, fredom and fear are dominant feelings. It has been noticed that the defence system of the patients and their mothers was insufficient in the domaine of thought accompaning the world of emotion. %70 being submissive, %45 undoing, %35 projection and emotional isolation, %20 projective identification and introjection; and %80 submissive, %60 undoing, %35 projection and emotional isolation, %25 projective idendification, somatisation and splitting are the parents defence system companents. In addition, it can be concluded from the subjects stories that characteristics such as insufficiency and obssessive tendency may appear besides their insufficientdefence system. A tense resistance has also been observed both in the mothers and patients. After the analyse of the behaviours of the patients, ambivalent characterisrics such as tense aggressivity, introverted and extravorted aggresivity at the same time with passivity, rejecting, runnıng away have shown up. Similar ambivalent characteristics have been noticed in the behaviours of the parents. It has been concluded according to the results of the researches that the dynamics behind the mother- child relationship show similarities in A.N. cases. The results of this research has reached its aim.