Türk hukukunda banka birleşmeleri

Abstract

Özellikli kurumlar arasında yer alan bankaların kendi istekleri doğrultusunda gerçekleştirdikleri birleşmeleri son derece önem arz etmektedir. Bu nedenledir ki bankaları birleşme faaliyetlerine yönelten en önemli etkenlerin başında, karlılık ve büyüme gibi kuruluş unsurlarının etkinliğinin artırılmasıdır. Ancak banka birleşmelerinin önünde kurum kültürleri arasındaki farklılıklar, halka açıklık oranlarının düşük olması, vergi uygulamalarında birleşmeye yönelik istisnaların birleşmeleri teşvik edici olmayışı yada teşvik edici olan uygulamaların geçici olması gibi engeller sıralanabilecektir. Bu doğrultuda ülkemizdeki banka birleşmeleri, gelişmiş toplumlara kıyasla son derece az sayıda gerçekleşmiştir. Hukuk ilmi açısından banka birleşmeleri değerlendirildiğinde ise öncelikle uygulanacak hükümlere Bankalar Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde rastlanmaktadır. Ancak bu kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde yer verilen düzenlemelerin bir kısmının 21. yüz yıl yönetim anlayışıyla örtüşmeyen uygulamalar olduğu saptanabilecektir. 21. yüz yıl yönetin anlayışıyla örtüşmeyen bu uygulamalara örnek olarak banka birleşme ve devirlerinin ülkemiz sınırları içerisinde faaliyet gösteren bankalar arasında düzenlenmesi gösterilebilecektir. Ayrıca bu düzenlemenin zıttı yönünde Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından el konulan ( zorunlu devralınan ) bankaların yabancı bir bankaya devri gerçekleştirilirken bankaların kendi iradeleri ile yabancı bankalara devredilememeleri yönündeki uygulama gösterilebilecektir. Birleşmelere uygulanan Bankalar Kanunu hükümleri dışında, birleşen bankaların halka açık olmaları durumunda Sermaye Piyasası Kanunu; yine birleşen bankaların toplam aktiflerinin sektör içindeki paylarının yüzde yirmiyi geçmesi durumunda da Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaktadır. Vergi kanunları açısından birleşme ve devralmalar değerlendirildiğinde, Kurumlar Vergisi Kanunu ve Katma Değer Vergisi Kanunu'nun yeni kuruluş şeklindeki birleşmelere nazaran devralma şeklinde birleşmeleri himaye ettiği sonucuna ulaşılabilmektedir. Bunun yanında Finansman Kanunu, Harçlar Kanunu, Damga Vergisi Kanunu ve diğer vergi kanunlarımız nazarında bu şekilde bir uygulamayla karşılaşılmamaktadır. Amalgamations which occurs upon requests of banks that are among specialty corporations are of paramount importance. Thus, the most significant reason for pushing banks to amalgamation activities is increasing efficiency of banking compounds such as profitability and growth. However, for banking amalgamations there are obstacles listed as follows; differences between corporation cultures, low rate of being open-to public, amalgamation of exceptions among amalgamations in tax practices, failure in encouragement or temporary status of encouraging practices. Accordingly, the number of banking amalgamations in our country is quite a few comparing to those in developed societies. Considering banking amalgamations with respect to science of law, provisions to be applied with priority are seen within frame of Banking Law and related regulations. However, it would be determined that some of arrangements included within this law and related regulations are discordant with management understanding of 21. century. A sample for these practices that are discordant with management understanding of 21. century is that banking amalgamations and transfers are regulated among banks that are activating within borders of our country. Another sample is that the practice of non-transferability of banks to foreign banks despite of their will while in the opposite way of this practice banks seized by Savings Deposit Insurance Fund (compulsorily taken over) are transferred to foreign banks. Apart from Banking Laws that are applied on amalgamations, in case banks that are amalgamated are open to public, Laws of Capital Markets; again shares of total actives of amalgamated banks in the sector exceeds 20%, provisions regarding Laws of Protection of Competition is applied. Considering amalgamations and take-over with respect to Laws of Tax, a conclusion can be drawn that Laws of Corporation Tax and Laws of Value Added Tax protect amalgamations occurring in a form of take-over comparing to those occurring in a form new foundations. In addition, regarding Laws of Finance, Laws of Charge, Laws of Stamp Tax and other tax laws, such a practice is not encountered.