Tâhirü’l-Mevlevî’nin Kudemâ-yı Mevleviyye adlı eseri (inceleme – metin)

Abstract

Bu çalışma Osmanlı’nın son döneminde ve Cumhuriyet’in ilk döneminde yetişmiş şâir, müellif ve mutasavvıf bir şahsiyet olan Tâhirü’l-Mevlevî’nin (1877-1951) mensup bulunduġu Mevlevîlik tarîkatının teşekkül devresinde yaşayan kişilerin biyografisine dâir yazdığı esere dayanmaktadır. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır.Giriş kısmında menkıbe kavramı kısaca anlatılmış, Türk İslâm Edebiyatında menâkıbnâme türü üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde Tâhirü’l-Mevlevî’nin hayatı kısaca anlatıldıktan sonra çalışmaya konu olan Kudemâ-yı Mevleviyye, muhteva ve şekil özellikleri açısından incelenmiş, kaynakları mâhiyetinde olan Menâkıbu’l-Ârifîn, Risâle-i Sipehsâlâr ve Menâkıbu’l-Ârifîn’in devamı niteliğindeki Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân gibi eserlerle mukayese edilmiştir. İkinci bölümde ise elde bulunan iki nüsha esas alınarak Kudemâ-yı Mevleviyye’nin tenkitli metni transkripsiyon sistemiyle sunulmuştur. Eserde geçen yer, şahıs ve eser adlarının indeksi de yapılmıştır. Sonuç kısmında ise ilim câmiasına kazandırılan eser ve bu çalışma ile ilgili genel değerlendirmeler eklenerek teze son verilmiştir.

This study relies on work penned by Tâhir al Mevlevî (1877-1951) who is a poet, mystic, scholar and lived both late Ottoman and early Republican eras. The book, which is named as Kudemâ-yı Mevleviyye, is about Mevlevi order and Tâhir el Mevlevi is a follower of it as well. The study consists on one introductinoary and two chapters.In introductionary chapter, menkıbe term is briefly narrated and put emphasis on menakibname genre in Turkish Islamic Literature. In first chapter, after brief inscribing his life, Kudemâ-yı Mevleviyye being discussed throught the examination is eleborated according to its content and style. On the other hand, it is compared with some sources such as Manâkib al-Ârifîn, Risâle-i Sipehsâlâr and Sefîne-iNefîse-i Mevleviyân. In second chapter, the text of Kudemâ-yı Mevleviyye is adapted recent alphet according to transcription system as a result of comparison of two copy. Index of names, places and books is presented, too. In final chapter, I evaluate some remarks about the work.