Web siteleri için orta yaş ve üzeri kullanıcılara yönelik arayüz tasarımları

Abstract

Tüm dünyada yaşlı nüfusun oranı hızla artmaktadır. Günümüzde yaşlılar yeni teknolojileri çok daha fazla kullanmakta ve özellikle yaşlı internet kullanıcılarının sayısı her geçen gün artmaktadır. Buna bağlı olarak, tasarımın her alanında olduğu gibi web tasarımında da ‘kullanılabilirlik’ ve ‘herkes için tasarım’ kavramları giderek önem kazanmaktadır. Kullanılabilirliği sağlamanın yolu, kullanıcıları her yönü ile tanıyarak, tasarım sürecinin her aşamasında onları göz önünde bulundurmaktan geçer. Bu çalışmada, yaşlılığın ne olduğu, orta ve ileri yaşlarda yaşanan değişimler araştırılmış, yaşlıların teknoloji ve internete yaklaşımı ile internet kullanımının onlar için faydalı ve zararlı olabilecek yönleri belirlenmiştir. ‘Kullanılabilirlik’ kavramı genel hatları ile belirlenmiş, web siteleri için kullanılabilirlik ve ‘kullanıcı merkezli tasarım’ konuları araştırılmıştır. Bu alanda yapılan çalışmalar, yaşlı kullanıcıların karşılaştıkları sorunlar ve bunlara yönelik çözüm önerileri incelenmiştir. Türkiye’deki yaşlı kullanıcı profili ve interneti kullanırken karşılaştıkları güçlükler yürütülen bir anket çalışması ile ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Tüm bu çalışmaların sonucunda elde edilen veriler ışığında, uygulamalı bir web tasarım çalışması yapılmış ve konuyla ilgili çözüm önerileri üretilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak, yaşlı kullanıcılar için tasarlanan web sitelerinde, kullanıcıların farklı donanım ve yazılımlara sahip bilgisayarlar yardımıyla sayfaları görüntüleyebileceklerini göz önünde tutmanın tasarım en başından itibaren gerekli olduğu belirlenmiştir. Dikkat dağıtmayan, açık ve anlaşılır tasarımlar yaratmanın, dolayısıyla da sayfa düzeni ve tipografik öğelerin son derece önemli olduğu, sesli ve görsel geribildirimler ile geniş ve belirgin tıklama alanları oluşturmanın yaşlı kullanıcılara birçok yönden yarar sağlayacağı ortaya çıkmıştır. lılık, kullanılabilirlik, web tasarımı, internet, arayüz.The elder population has been increasing rapidly in all over the world. In the contemporary world, the elder people are more frequently using new technologies and especially the senior internet users grew in number significantly. Hence, the concepts of ‘usability’ and ‘design for all’ gained importance in web designs like in all other design disciplines. The usability can be achieved through knowing the users as well as having their needs into consideration in every stage of design. In the current study, the definition of old age, the changes they encounter during middle and declining years, their attitudes towards new technologies and internet together with the advantages and disadvantages of internet usage for them have been examined. The general framework of the concept of ‘usability’ is defined, concepts of ‘usability for web design’ and ‘user centered design’ are revisited. The previous studies, the problems of older users encounter and the suggestion regarding these problems are examined. A survey has been conducted in order to identify the characteristics of elder users in Turkey and the difficulties they face while they use internet. In the light of the literature review and the survey findings, a web site is designed to pose a solution to the problems indicated in those studies. Eventually, as far as the variety of software and hardwares that the elder people might be using considered, the necessity to come with designs that would be compatible with all of them is identified as significant. The usability of the webdesigns that allow the users to focus on pages, with readable and clear designs are identified suggesting that page layout and typography are important. It is also reported that the audio and visual feedbacks together with the large and distinct clickable areas would contribute the usability of web sites for the elderly. Old age, usability, web design, internet, interface