Tip 2 diyabet hastalarına farmasötik bakım uygulaması: hasta eğitimi ve izlenimi

Abstract

TİP 2 DİYABET HASTALARINA FARMASÖTİK BAKIM UYGULANMASI: HASTA EĞİTİMİ VE İZLEMİ Adı ve Soyadı : Mertkan Turnacılar I. Danışman adı : Prof. Dr. Fikret V. İzzettin II. Danışman adı : Yrd. Doç. Dr. Mesut Sancar Program : Klinik Farmasi Farmakoloji Diabetes Mellitus ciddi bir sağlık problemidir. Kardiyovasküler hastalıkların, körlük ve böbrek yetmezliğinin önemli sebeplerinden biridir. Eczacıların diyabet bakım ekibinde yer almasının gerekliliği, bunun sağlayacağı faydalar ve yöntemleri ulusal ve bölgesel organizasyonlarca yayınlanan çeşitli kaynaklarda belirtilmektedir. Çalışmamızda tip 2 diyabet hastalarına sertbest eczane merkezli bir farmasötik bakım hizmeti vererek bu hizmetin hastaların temel olarak kan glukoz düzeyleri ve kan basıncı seviyelerine olan etkisini saptamayı amaçladık. Bunun yanında hastaların kiloları, vücut kitle indeksleri, sigara içme durumları, evde glukometre kullanarak kendi kan glukozlarını izlemeleri üzerine eczacının yapabileceği pozitif etkiyi araştırmayı planladık. Çalışmamıza katılan 43 Tip 2 diyabet hastasının farmasötik bakım öncesi 1 aylık izlem süresince ölçülen açlık kan glukozu, sistolik kan basıncı ve diyastolik kan basıncı ortalamaları sırasıyla 167,16 mg/ dL, 142,56 mmHg ve 82,093 mmHg iken; 3 aylık farmasötik bakım çalışmamız sonunda 128,74 mg/ dL (p<0,001), 131,74 mmHg (p<0,01) ve 72,791 mmHg (p<0,001) olarak kaydedildi, değerler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş saptandı. Aynı zamanda hastaların kilo ortalamasında (p=0,0055) ve vücut kitle indeksi ortalamasında (p=0,0056) istatistiksel olarak anlamlı düşüşler kaydedildi. Hastaların sigara ve glukometre kullanımında istatistiksel olarak anlam ifade edecek bir değişim görülmedi (p>0.05). Sonuç olarak Tip 2 diyabet hastalarına eczacı tarafından verilen farmasötik bakım hizmeti, hastaların tedavi sonuçlarına pozitif yönde etki gösterdi. Çalışmamızın diyabetik hastalarda uzun vadede ortaya çıkabilecek komplikasyonları önlemede hasta eğitimi ve izleminin önemini ortaya koyduğunu ve konuyla ilgili çalışmalara ışık tutacağını umuyor, hasta odaklı eczacılık hizmetlerinin ülkemizde yerleşmesi ve yaygınlaşması için katkısı olacağına inanıyoruz. PHARMACEUTICAL CARE FOR TYPE 2 DIABETIC PATIENTS: PATIENT EDUCATION AND MONITORING Diabetes mellitus is a serious health problem. It is an important cause of cardiovascular diseases, blindness and renal failure. The necessity and the benefits of including the pharmacist in the diabetes care team is well defined and supported by guidelines in the literature published by regional and national organizations. We aimed mainly to explore the effects of the pharmaceutical care services [that we provided], on the blood glucose concentrations and blood pressure levels of patients with Type 2 diabetes in a community pharmacy-based study. The study was carried on with 43 Type 2 diabetic patients. Before patients were provided pharmaceutical care, their mean fasting blood glucose concentrations, systolic and diastolic blood pressure levels were found to be; 167,16 mg/ dL, 142,56 mmHg and 82,093 mmHg, respectively. At the end of our study fasting blood glucose concentrations, systolic and diastolic blood pressure levels were measured as 128,74 mg/ dL (p<0,001), 131,74 mmHg (p<0,01) and 72,791 mmHg (p<0,001) respectively, showing a statistically significant decrease. At the same time statistically significant decreases were seen in mean body weight (p=0,0055) and mean body mass index (p=0,0056) values. There was no statistically significant difference in smoking status and the glucometer usage by the patients (p>0,05). According to our study results, we can conclude that, the pharmaceutical care provided by pharmacists affected clinical outcomes of the Type 2 diabetes patients positively. We believe our study shows that patient education and monitoring are important in preventing the long term diabetic complications and we hope it will set a precedent for new studies, and prove helpful in spreading patient oriented pharmaceutical care in Turkey.