20. yüzyıl baskı tasarımında sanatçı izleri

Abstract

Tekstil baskı tasarımı, yapısal olarak elde edilen tekstil yüzeyinin biçim ve renklerin düzenlenmesiyle dekore edilmesi, bezenmesidir. Renk ve biçim özellikleri açısından tekstilin dıĢındaki bir yüzeye de uygulanabilen baskı tasarımı, çeĢitli disiplinlerle birlikteliklere açıktır. 20. yüzyıl sanatçıları, tekstil baskı tasarımlarını eserleriyle etkilemelerinin dıĢında yaptıkları desenlerle de bu alana yön vermiĢlerdir. Endüstri Devrimi sonrası oluĢan kitle üretiminin nasıl olması gerektiği sorunu ile baĢlayan süreçte, William Morris‟in öncülüğünde geliĢen sanat-zanaat birlikteliği ile geliĢen bir „tasarım‟ kavramı söz konusudur. 1930‟larda Bauhaus, sanat-zanaat birlikteliğini „uygulamalı sanatlar‟ tanımı ile geliĢtirmiĢ ve 1950‟lerde II. Dünya SavaĢı sonrası oluĢacak olan „tasarımcı‟ kavramına alt yapı oluĢturmuĢtur. Süreç içerisinde tasarım dünyasında sanatçı, mimar ve mühendisler etken rol alarak hem tasarım kavramını hem de tasarım dilini biçimlendirmiĢlerdir. Sanatçılar eserleri ile her eve girmebilmelerinin mümkün olmadığı ekonomik koĢullarda seri üretilen tekstil tasarımlarıyla geniĢ kitlelere ulaĢabilmiĢlerdir. Bu çalıĢmada, 20. yüzyılın değiĢen plastik dili ve estetik anlayıĢı, yaratıcılıklarını tekstil baskı tasarımına aktaran sanatçı tasarımlarından oluĢan seçki ile sanat-tasarım etkileĢimi çerçevesinde incelenmiĢtir. Hem sanatçıların hem de dönemin özelliklerini yansıtan tasarımların seçiminde tekstil baskı tasarımına yön vermeleri belirleyici olmuĢtur. Tarihsel süreç içerisinde verilen seçki ile sanattasarım arasındaki diyaloğun önemi ve vazgeçilmezliği ortaya çıkmaktadır. 20. yüzyıl ekseninden örneklendirilen bu diyaloğun günümüz tasarımcılarına yaratıcılıkarını geliĢtirecek bir dünya oluĢturması açısından yol göstermesi birincil hedeflerdendir.