Bankaların etkinliklerinin çok değişkenli analiz teknikleri ile incelenmesi

Abstract

2001 yılında politik istikrarsızlık, yüksek faiz oranları, yurtiçi sermaye çıkışı başta olmak üzere 1998 Rusya krizi ve 1999 yılında yaşanan Marmara Depremi sorunu Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük ekonomik krizini ortaya çıkarmış olup ülkede binlerce iş yerinin kapanmasına, binlerce kişinin işsiz kalmasına sebep olmuş ve orta vadede ülke durumunun geniş boyutta değişmesiyle sonuçlanmıştır. 2008 yılında ise Amerika Birleşik Devletleri’nde mortgage kredilerinde yaşanan sıkıntılar başta olmak üzere finansal sorunlar kaynaklı kriz ortaya çıkmış olup bu kriz Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte birçok Asya ve Avrupa ülke ekonomileri üzerinde olumsuz etkiler yaratmıştır. Bu çalışmada, kriz öncesi ve sonrası dönemler itibariyle Türkiye’de finansal hizmetler sektöründe önemli paya sahip olan bankaların etkinliklerini ölçmek için kümeleme analizi ve faktör analizi kullanılmıştır. Bankaların etkinliklerinin değerlendirilmesinde, çok değişkenli istatistiksel analiz tekniği olan Kümeleme Analizi kullanılmıştır. Ayrıca kriz göstergeleri oldukça fazla sayıda ve birbirleri ile ilişkili göstergeler olduğundan, çok değişkenli istatistiksel analiz tekniklerinden Faktör Analizi ile gösterge sayısını azaltmak hedeflenmiştir. Bankalara ilişkin olarak veriler Bankalar Birliği’nden elde edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma ile Türkiye’deki bankaların etkinliklerinin krizden etkilenme düzeyine yönelik bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır.Notably the political instability, high interest rates, capital outflow in 2001 as well as the Russian crisis in 1998 and the Marmara earthquake in 1999 have caused the greatest economic crisis in the history of the Turkish Republic and thousands of premises have been closed, thousands of persons became unemployed and have resulted in an extended change of the countries stand in middle-term. In 2008, notably the difficulties due to the mortgage crises in the United States of America have caused a crisis arising from financial problems and have resulted in negative effects on the economies of many Asian and European countries. In this study, factor analysis and cluster analysis were used in order to measure the efficiency of the banks which have a significant part in the financial services sector in Turkey as of the periods before and after the crisis. Since there are rather a lot of crisis indicators which are related each other, decreasing indicators is aimed with factor analysis which is one of multivariate statistical analysis techniques. For the assessment of the efficiency of the banks, Cluster Analysis which is a multivariate statistical analysis technique additionally used. The data related with the banks have been obtained from the Banking Association of Turkey. Consequently, performing an assessment towards the impressibility level of the efficiency of the banks in Turkey has been attempted.