Vakf-İbtidâ ilmi açısından Alemüddîn es-Sehâvî'nin Cemâlü'l-Kurrâ ve Kemâlü'l-İkrâ adlı eseri

Abstract

Vakf-ibtidâ ilmi, Kur’ân tilâvetinde sahih bir mananın elde edilebilmesi için gerekli şartların sağlanmasını hedefleyen önemli Kur’ân ilimlerinden biridir. Köken itibariyle Hz. Peygamber dönemine dayanan bu ilim lafız-mana irtibatını dikkate alarak, mushaf üzerinde çeşitli duraklar ve başlama yerleri belirlemeyi amaç edinmiştir. Hicrî ikinci asırdan itibaren, kıraat ilminin alt disiplinlerinden olan vakf-ibtidâ ilmine dair müstakil eserler te’lif edilmiş ve böylece bu alana dair bir literatür vücuda getirilmiştir. Bu disipline yönelik olarak kaleme alınan müstakil eserlerin yanı sıra bazı ulûmu’l-Kur’ân çalışmalarında da vakf-ibtidâ ile alakalı mevzular ayrı bir başlık altında inceleme konusu edinilmiştir. Nitekim Alemüddîn es-Sehâvî’nin Cemâlü’l-kurrâ ve kemâlü’l-ikrâ adlı eseri de bunlardan biridir. Söz konusu eserde vakf-ibtidâ ilmine ayrı bir bölüm tahsis edilerek, bu ilimle doğrudan ve dolaylı olarak irtibatı bulunan birtakım konular ele alınmıştır. Bu çalışmada Sehâvî’nin ulûmu’l-Kur’ân’a dair te’lif etmiş olduğu Cemâlü’l-kurrâ ve kemâlü’l-ikrâ adlı eseri vakf-ibtidâ açısından incelenerek, onun bu konudaki değerlendirmeleri vakf-ibtidâ alanında temayüz etmiş ulemanın değerlendirmeleri ile mukayeseli olarak aktarılmış ve böylece Sehâvî’nin bu konudaki tercihleri hususunda bilgi verilmeye çalışılmıştır.

TC. MARMARA ÜNİVERSİTESİSOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜTEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANA BİLİM DALIKUR’ÂN-I KERİM OKUMA VE KIRAAT İLMİ BİLİM DALIVAKF-İBTİDÂ İLMİ AÇISINDAN ALEMÜDDÎN ES-SEHÂVÎ’NİN CEMÂLÜ’L-KURRÂ VE KEMÂLÜ’L-İKRÂ ADLI ESERİ(ZEYNEP HİLAL ÖZDERİstanbul, 2019TC. MARMARA ÜNİVERSİTESİSOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜTEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANA BİLİM DALIKUR’ÂN-I KERİM OKUMA VE KIRAAT İLMİ BİLİM DALIVAKF-İBTİDÂ İLMİ AÇISINDAN ALEMÜDDÎN ES-SEHÂVÎ’NİN CEMÂLÜ’L-KURRÂ VE KEMÂLÜ’L-İKRÂ ADLI ESERİ(ZEYNEP HİLAL ÖZDERDANIŞMANDR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KILIÇİstanbul, 2019 ÖZETVakf-ibtidâ ilmi, Kur’ân tilâvetinde sahih bir mananın elde edilebilmesi için gerekli şartların sağlanmasını hedefleyen önemli Kur’ân ilimlerinden biridir. Köken itibariyle Hz. Peygamber dönemine dayanan bu ilim lafız-mana irtibatını dikkate alarak, mushaf üzerinde çeşitli duraklar ve başlama yerleri belirlemeyi amaç edinmiştir. Hicrî ikinci asırdan itibaren, kıraat ilminin alt disiplinlerinden olan vakf-ibtidâ ilmine dair müstakil eserler te’lif edilmiş ve böylece bu alana dair bir literatür vücuda getirilmiştir. Bu disipline yönelik olarak kaleme alınan müstakil eserlerin yanı sıra bazı ulûmu’l-Kur’ân çalışmalarında da vakf-ibtidâ ile alakalı mevzular ayrı bir başlık altında inceleme konusu edinilmiştir. Nitekim Alemüddîn es-Sehâvî’nin Cemâlü’l-kurrâ ve kemâlü’l-ikrâ adlı eseri de bunlardan biridir. Söz konusu eserde vakf-ibtidâ ilmine ayrı bir bölüm tahsis edilerek, bu ilimle doğrudan ve dolaylı olarak irtibatı bulunan birtakım konular ele alınmıştır. Bu çalışmada Sehâvî’nin ulûmu’l-Kur’ân’a dair te’lif etmiş olduğu Cemâlü’l-kurrâ ve kemâlü’l-ikrâ adlı eseri vakf-ibtidâ açısından incelenerek, onun bu konudaki değerlendirmeleri vakf-ibtidâ alanında temayüz etmiş ulemanın değerlendirmeleri ile mukayeseli olarak aktarılmış ve böylece Sehâvî’nin bu konudaki tercihleri hususunda bilgi verilmeye çalışılmıştır.Vakf-İbtidâ, Sehâvî, Cemâlü’l-kurrâ ve kemâlü’l-ikrâ.ABSTRACTThe science of waqf and ibtida is one of the important Qur’anic sciences that aims to provide the necessary conditions for the procure of a correct meaning in Qur’an recitation. The origin of this science is based on the times of prophet Muhammed. This knowledge has been aimed to determine the various waqf and ibtida places by considers the utterance-meaning relation on the mushaf. Since the second century of hijra, specific works had been written on the science of waqf and ibtida, which is one of the sub-disciplines of the science of qiraat. Thereby a literature has been produced on this field. In addition to the individual works on this discipline, the topics related to waqf and ibtida had examined under a separate title in some works of the Qur’anic sciences. As a matter of fact, Alamuddin as-Sakhawi’s book called Jamal al-qurra wa kamal al-iqra is one of them. In this book, a separate section had allocated to the science of waqf-ibtida and some topics have been discussed which are directly and indirectly related to this science. In this study, Sakhawi’s book called Jamal al-Qurra wa kamal al-iqra related to the Qur’anic sciences had examined in terms of waqf-ibtida and his evaluations have been transferred on this topic comparatively with evaluations of prominent scholars on the field of waqf-ibtida. In this way has been aimed to give knowledge about his preferences on this topic.