Enerji sektörünün dönüşümü ve HES sürecinde birikim, devlet ve sınıflar

Abstract

Türkiyede enerji alanının açığa çıkardığı yeni pratikler ve bu pratikler içinde özel bir yeri olan Hidroelektrik Santraller (HESler), kapitalizmin bir sistem olarak tüm toplumu nasıl içine alarak genişlediğinin ilginç bir örneğini sunmaktadır. Gelinen yeni aşamada enerji sektörü, sermayedarlar için hem yeni bir değerlenme alanı olarak, hem de üretken sermaye oluşumunun temel girdilerinden biri olarak ön plana çıkmıştır. Bu anlamda sermayedarların, HES üretim lisansı alma aşamasından, kurulum sürecine kadar eğilimleri, aldıkları kararlar, birikim sürecinin nasıl toplumsal bir ilişki ağına dönüştüğünü gözler önüne sermektedir. Bu süreçte doğanın ve doğal varlıkların metalaşma ve ticarileştirme sürecinin içine çekilmesi, devletin içsel/ kurumsal yapısında ve devlet- toplum ilişkilerinde köklü değişikliklere yol açan yasal/kurumsal düzenlemeler ve neoliberal otoriterleşme sürecinde devletin dönüşümüne dair önemli ipuçları da içermektedir. Bu çalışmada ilk olarak sürece yapılan müdahaleler ve müdahale olgusu içerisinde devletin öne çıkan konumu üzerinde durulacaktır. İkinci olarak da enerji alanını yeni bir değerlenme alanı ve üretken sermayenin enerji ihtiyacını karşılayacak kârlı bir sektör olarak gören ve sermaye birikim süreçlerine bu alanda devam eden sermayedarların yönelimleri sermayenin merkezileşmesi ve saçılması ekseninde ele alınacaktır. Bu bölümde EPDKnın verilerine dayanarak elektrik üretim lisansı alan şirketler üzerinden oluş halindeki sermaye birikim süreci ve bu sürece içkin olan sınıflar analiz edilecektir.

New practices unleashed in the energy sector in Turkey, including Hydroelectric Plants (HP), present an interesting case of how capitalist expansion encompasses the whole society. In the current stage the energy sector has come out either as a new area of volarization or one of the main inputs of productive capital formation for capitalists. In this context, the decisions of capitalists from the stage of getting production licences to the installation process display how the accumulation process has transformed into a social network. The fact that nature and natural assets are increasingly included in the commodification and commercialisation process, presents important hints regarding the transformation of the state in neoliberal authoritarianisation process and legal/ institutional regulations leading to deep-rooted changes in the state-society relations and the inherent/institutional formation of state. In this work firstly the interventions in the process and the prominent position of state within these interventions will be discussed. Secondly, the tendencies of capitalists who see energy as a new area of volarization and a profitable sector providing energy need of productive capital will be dealed around the axis of centralisation and geographical expansion of capital. In this part the capital accumulation In its formation process and the inherent classes in this process will be analised through an exploration of the corporations getting energy production licences, depending on EPDK data.