Millet kütüphanesi Ali Emiri Kitaplığı manzum 719 numaralı Lugaz mecmuasının (39b-80a) çeviriyazımı ve incelemesi

Abstract

Aslında Arap edebiyatının malı olan Türk edebiyatına 15. yy.da İran’dan girmiş ve 18. yy.da en verimli çağını yaşamış olan “lugaz” türü üzerine çalışılan bu yüksek lisans tezinde, Millet Kütüphanesi Ali Emirî Manzum 719 numarada kayıtlı Lugaz Mecmuası’nın 39b-80a varaklarının çeviriyazımı yapılmış, bu çeviriyazı üzerinde çeşitli yönlerden incelemelerde bulunulmuş ve lugaz türü hakkında ayrıntılı bilgi verilerek lugazın edebiyatımızdaki yeri üzerinde durulmuştur. Lugazın tarihi seyrine baktığımızda şunlarla karşılaşılmaktadır: Cahiliye ve Emevî dönemleri şairlerinin divanlarında ve yine bu dönemlere ait seçme şiirleri içeren koleksiyonlarda lugaza hemen hemen hiç rastlanılmamıştır. Abbasî dönemiyle birlikte lugazın yavaş yavaş şiirde müstakil bir konu olarak geliştiği ve sıkça söylendiği görülmektedir. Arap edebiyatında ortaya çıkıp Arap ve Türk edebiyatlarında rağbet gören lugaz Fars edebiyatında yerini muammaya bırakmış ve muamma lugazdan daha çok gelişme göstermiştir. Bu çalışmada Millet Kütüphanesi Ali Emirî Manzum 719’da kayıtlı Lugaz Mecmuası’nın 39b-80a varakları arasında yer alan şâiri bilinmeyenler (lâ-edrî) dışında 39 farklı şâire ait olan 251 adet lugaza yer verilmiştir. Manzum olanları aruzun çeşitli kalıplarıyla yazılmakla beraber daha çok “Fā¤ilātün Fā¤ilātün Fā¤ilün” kalıbının, nazım şekli olarak daha çok mesnevinin kullanıldığı görülmektedir. Bununla beraber en fazla lugaz (şairi bilinmeyenler hariç) Reşìd’e aittir, en fazla tercih edilen beyit sayısı ise 5’tir.Tezimizin bölümlerinde gerek tablolar gerekse istatistikî bilgiler verilerek lugazların daha iyi anlaşılması sağlanmaya çalışılmıştır. Çalışmamızla birlikte Klasik Türk edebiyatı sahasında “lugaz” türünün bizden önce aralanmaya başlanan perdesini daha da açacağımız inancındayız. Böyle bir katkıda bulunabilirsek mutlu olacağız.

In fact, the property of Arab literature in the 15th Turkish literature century. Iran also entered, and 18 century. who lived in the most productive age lugaz type that worked on his master's thesis, National Library of Amir Ali at number 719 written in verse 39b-80a varaklarının çeviriyazımı Mecmuası'nın Lugaz been registered, on the transcription of various aspects of providing detailed information about the type of observations made and lugaz lugazın focused on the place of our literature. When we look at the course of history, followed by Lugazın encountered: GOOD and Umayyad periods divanlarında poets and poems in the selection of these periods with almost no rastlanılmamıştır lugaza collections. By the period of Abbasid poetry lugazın gradually improved, and frequently told, is seen as an independent subject. Arabic literature, Arab and Turkish literatures come out and replace the popular literature of the Persian lugaz muammaya left and showed improvements over lugazdan enigma. In this study, the National Library of Emir Ali in verse 719, the registered Lugaz Mecmuası'nın 39b-80a of the poet between the foils of unknowns (la-Curve), which is outside the 251 pieces of 39 different poet is in lugaza. Aruzun ones with a variety of verse patterns yazılmakla more often, Fā¤ilātün Fā¤ilātün Fā¤ilün pattern, as a form of prose more Mathnawi were used. However, most lugaz (excluding unknown poet) Reşìd'e belongs, the number of couplets in the most preferred is 5. Our thesis, as well as parts of the required statements have been made to a better understanding of the statistical information given lugazların. The field of classical Turkish literature together with our work, lugaz species before us even more we open the curtain started to believe that aralanmaya. We will be happy in such a can contribute.