Osmanlı İmparatorluğu'nda kadın ve vakıf ilişkisi aydın sancağı örneği (1530-1849)

Abstract

Osmanlı İmparatorluğu’ nda vakıflar dini, iktisadi ve sosyal boyutu olan kurumlardır. Belirli bir amaca hizmet eden kuruluşlardır. Vakıflar sadaka-i cariye ve ahiret inancı sonucu toplumun her kesiminden insanların dahil olabildiği bir sosyal siyaset aracı olmuştur. Saray ve çevresine mensup kesim tarafından desteklenen ve kompleks yapılar ile kendini gösteren bu kurumlar halk tarafından da ilgi görmüştür. Aydın Sancağı’ nda Aydınoğulları ve Osmanlı İmparatorluğu’ nun yıkılışına kadar geçen süre içerisinde çokça vakıf kurumları meydana getirilmiştir. Hem halk hem de yüksek zümreye mensup ailelerin eşleri ve kızları tarafından çeşitli vakıflar kurulmuştur. Kadınlara ait vakıfların boyutu değişkenlik göstermesine rağmen dönemin sosyal, ekonomik ve dini ihtiyaçlarını karşılayabilmişlerdir. Aydın şehrinde kadınlara ait günümüze kadar gelmeyi başarmış vakıf eserler bulunmaktadır.

In the Ottoman Empire, foundations are institutions with religious, economic and social dimensions. They are organizations that serve a specific purpose. As a result of charity and belief in the hereafter, foundations have become a social policy tool in which people from all walks of society can be included. These institutions, which are supported by the members of the palace and its surroundings and manifest themselves with complex structures, have also attracted the attention of the public. During the period until the collapse of Aydınoğulları and the Ottoman Empire, many foundation institutions were established in Aydın Sanjak. Various foundations were established by the spouses and daughters of both the public and high-class families. Although the sizeof women's foundations varied, they were able to meet the social, economic and religious needs of the period. In the city of Aydın, there are foundation works belonging to women that have survived to the present day.