Tabi̇atüstü varlıkların Türki̇ye Türkçesi̇ndeki̇ görünümleri̇: ci̇n, şeytan örneği

Abstract

İnsanoğlu var oluşundan bugüne etrafındaki varlıkları pek çok unsurla ilişkilendirmiş ve bu unsurlara inanma ihtiyacı duymuştur. Söz konusu ihtiyaç doğrultusunda dönem dönem farklı dinlere intisap etmelerinin yanı sıra tabiattaki canlı ve cansız varlıklara da tapınmıştır. Sosyal bir varlık olan insan hayatında meydana gelen her şey, yüzyıllardır kültürün yapı taşı kabul edilen dilde de görünüm kazanmıştır. Bu doğrultuda geçmişten günümüze var olagelen siyasi, sosyal, kültürel vb. birçok olay ve olgu gibi Türk inanç sisteminin izlerini de Türkçede bulabilmek mümkündür. Türk inanç sistemi içinde değerlendirilen unsurlardan biri de tabiatüstü varlıklardır. Gerek dinî gerek sosyal yaşamda etkileri görülen tabiatüstü varlıklar, Türkçede pek çok kavram ile ilişkilendirilmiş, bu kavram adlarından oluşan birçok sözcük/sözcük grubu dilin terim ve sözcük hazinesine yerleşmiştir. Bu çalışmada Türkçe söz varlığında birçok kavram ve ifadeyle bağdaştırılmış tabiatüstü varlıklardan “cin” ve “şeytan”ın Türkiye Türkçesindeki görünümlerinden söz edilecek ve bu sözcükler/sözcük grupları kavram alanına göre kendi içinde bir sınıflandırmaya tabi tutularak konu edilecektir.

The human being has associated the beings around it with many elements and felt the need to believe in these elements since its existence. In line with that need it worshiped living and non-living things in nature as well as joining different religions from time to time. Everything that happens in the life of a person, who is a social being, has also appeared in the language that has been accepted as the building block of culture for centuries. In this direction it is possible to find traces of the Turkish belief system like the political, social, cultural etc. many events and phenomena that have existed from the past to the present in Turkish. One of the elements evaluated in the Turkish belief system is supernatural beings. Supernatural beings, whose effects are seen in both religious and social life, have been associated with many concepts in Turkish and many words/ phrases consisting of these concept names have settled in the terms and vocabulary of the language. The appearances in Turkey Turkish of jinn and satan, which are supernatural beings associated with many concepts and expressions in Turkish vocabulary, will be mentioned in this study and these words/ phrases will be handled with subjecting to a classification within themselves according to their conceptual field.