Politik Söylemin ‘Komplo Teorisi Formu’na Özdeş Sınırları: Kanaat Teknisyeni, Habitus ve İktidar Stratejileri

Abstract

Komplo teorisi, siyasalın bilgisini üretirken dış dünyayı algılamaya dair bir akıl yürütme,yanıt verme ve ilişkilendirme formu olarak değerlendirilebilir. Politik söylem içerisindekomplo teorisi formunun bir üretim şablonu olarak nasıl kullanıldığı sorusu, iktidarilişkilerinin nasıl kurulduğu ve yeniden üretildiği gibi soruları da tartışmaya dahiletmektedir. Böyle bir tartışmada komplo teorisiyle kurulan mesafe bilgi-iktidar ilişkisibağlamında kavranmaktadır. Bu çalışma, söz konusu mesafe kurulduğu takdirdekomplo teorilerini siyasal olanın neliğine dair bir akıl yürütme ve söylem pratiği olaraktartışmanın sınırlarını serimlemektedir. Bahsedilen sınırları somutlaştırmak üzerekomplo teorilerinin epistemik niteliği odak alınmış ve bilgi-iktidar ilişkisi bazındaaraçsal kullanımının tarihselliği gözetilmiştir. Böylelikle komplo teorilerinin bilmeyeve hissetmeye dair bir form olduğu önerilmekte, öznellikler üretme kapasitesi işaretedilmekte ve bunun politik bağlamı vurgulanmaktadır.Komplo teorilerinin politik söylemin egemen formu haline gelmesi süreci ise medyasermaye-devlet ilişkisinden hareket edilerek yapılan analizlerden oluşmaktadır. Komploteorisi hakkında yapılan analizi ilgilendiren ortam (milieu) ise krizlerin esnek, belirsizve öngörülmez etkilerini dizginleme çabalarına sahne olmaktadır ki burada vurgulanankısım da ortam ve bu ortamın düzenleme kapasitesiyle ilişkili bilgi formunun kullanımgeçmişi arasındadır. Bu tür süreçler yıkımı ve yeniden inşa süreçlerini de karmaşık biçimdeiçerdiğinden dolayı, bunu okunaklı hale getirmek üzere politik söylemin kaynakları veformlarını soruşturmak çalışmanın sorunsalını oluşturmaktadır. Araştırmada, komploteorisi formuyla özdeşleşmiş politik söylemi üretme yatkınlığı, bir süreç dahilinde vepolitikaya dair bilme rejimi olarak ele alınmaktadır. Çalışma ile incelenen süreç, 2013-2017 yılları arasında geçen beş vakıa üzerinden belirlenmiştir. Çalışmanın sorunsalı kapsamında, kriz anları ertesinde her defasında hakikat oyunlarınınnasıl oynandığı kanaat teknisyeni köşe yazarlarının gazete köşe yazılarının taranmasıylaaraştırılmıştır. Egemen politik söylemin üretici ve dağıtıcıları olarak kanaat teknisyeniolan gazete köşe yazarlarının her kriz sonrasında birbirine benzer ve geçmiştekitutumlarıyla tutarlı biçimde komplo teorisi formuna başvurmaları habitus ve iktidarstratejilerinin okunaklı kılınmasını sağlamaktadır. Bu sebeple aslında çalışmayla sunulanteorik aksam ve tanımlanan mesafeler ile kurucu iktidar dönemlerinde güncellenenkomplo teorileri, hem değişmekte olan düşman imgesini hem de hegemonyayı yenidenüretecek bir genel iradenin sınırlarını net biçimde gösterdiği için, bu bilgi formununnasıl politik söylemin yegâne kaynağı haline geldiğini, hangi işlevlerle ve gündembelirlemede ne kadar süreli bir kullanıma sahip olduğunu toplumsal bilgi üretimiekseninde soruşturmak amaçlanmaktadır.

Conspiracy theory could be considered as a form of reasoning, responsiveness to perceive the outside world while producing the knowledge of politics. The question of how the form of conspiracy theory is used in political discourse as a production pattern includes questions such as how power relations are established and reproduced. In such a discussion, the distance established by conspiracy theory is understood in the context of the knowledge-power relationship. This study exposes the limits of discussing conspiracy theories as reasoning and discourse practice about what is political if the distance is established. The epistemic character of conspiracy theories has been focused on and the historically of instrumental use on the basis of knowledgepower relationship has been considered in order to embody these boundaries. Thus, it is proposed that conspiracy theories are a form of knowing and feeling, the capacity to produce subjectivities is pointed out and its political context is emphasized. The process of the conspiracy theories becoming the dominant form of political discourse consists of analyses based on the media-capital-state relationship. The milieu, which concerns the analysis of conspiracy theory, is the scene of efforts to rein the flexible, uncertain and unpredictable effects of crises. Thus, the part highlighted here is between the milieu and the knowledge form’s history associated with its regulatory capacity. Since such processes involve demolition and reconstruction processes, it is problematic to investigate the sources and forms of political discourse to make it legible. In this study, the tendency to produce political discourse over identify with the form of conspiracy theory is considered as the regime of truth about politics in the process. The process examined through the study was determined on the basis of five cases between 2013-2017. Within the scope of the problematic of the study, how the games of truth were played each time after the crisis moments were investigated by scanning the newspaper columns of technicians of opinion columnists. Technicians of opinion, as producers and narrators of dominant political discourse, use a similar and consistent form of conspiracy theory in each case, making their habitus and compliance with power strategies legible. For this reason, it is suggested that reading the framework presented by the study and the conspiracy theories updated during the founding periods of power helps to clearly show the limits of a general will that will reproduce both the image of the changing enemy and the hegemony. And how this form of information has become the sole source of political discourse, with which functions and how long it has been used to determine the agenda is being investigated in the axis of social information production.