Enflasyon muhasebesi ve tekdüzen hesap planındaki hesaplar ile uyumlaştırılması

Abstract

Enflasyon son yıllarda Türkiye'de hız kazanmış ve ekonomik ve sosyal hayatın yanında işletmelerin de bundan olumsuz yönde etkilenmesi kaçınılmaz olmuştur. İşletmeler yıllarca mali tablolarını tarihi maliyet ilkesine göre hazırlamış ve bu yüzden enflasyonun var olduğu dönemlerde finansal bilgi gerçeği yansıtamaz hale gelmiştir. Bunun yanında bir de mali tablolarını enflasyon etkisinden arındırmadıkları için fiktif karlar elde etmiş ve bu fiktif karlar üzerinden vergi ödemişlerdir. Maliye Bakanlığı, enflasyon düzeltmesi konusunu, 1.1.2004 tarihinde, 5024 Sayılı 'Vergi Usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'u ile birlikte uygulamaya sokmuştur. Bu yüksek lisans tez çalışması 10 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde konuya giriş yapılmıştır. İkinci bölümde enflasyon kavramı, enflasyonun türleri, artış hızlarına ve oluşum nedenlerine göre ayrıma tabi tutularak açıklanmıştır. Üçüncü bölümde enflasyonun etkileri, ekonomi, sosyal ortam, işletmeler ve mali tablolar açısından ayrı ayrı ele alınmış ve açıklanmıştır. Dördüncü bölümde Türkiye'deki enflasyonun tarihçesi ele alınmıştır. Beşinci bölümde enflasyon muhasebesinin tanımı yapılmış ve enflasyon muhasebesi yöntemleri olan Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesi Yöntemi, Cari Maliyet Muhasebesi Yöntemi, ve Karma Yöntem tek tek açıklanmıştır. Ayrıca Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesi Yönteminin aşamaları, muhasebe hesaplarının bu yöntemle nasıl düzeltildiği anlatılmıştır. Altıncı bölümde, Türkiye'de uygulanan Enflasyon Düzeltmesi üzerinde durulmuştur. Bu bölümde Türkiye'de uygulanan enflasyon düzeltmesi, 5024 ve 5228 Sayılı Kanunlar ve ilgili tebliğler çerçevesinde anlatılmaya çalışılmıştır. Parasal olmayan kalemlerin bu kanunlar çerçevesindeki düzeltme işlemleri örneklerle birlikte gösterilmiştir. Yedinci bölümde, enflasyon düzeltmesinin Tekdüzen Hesap Planındaki hesaplara olan etkisi her hesap ele alınarak açıklanmıştır. Sekizinci bölümde bu çalışmanın sonuçları belirtilmiştir. Dokuzuncu bölümde, bu çalışmanın ekleri, onuncu bölümde ise yararlanılan kaynaklar yer almaktadır. Inflation has picked up speed in Turkey in recent years and it has become inevitable for the economy, social life and enterprises to be affected negatively. Enterprises have prepared their financial statements according to historical cost principle for many years and therefore financial information could not reflect the facts in the eras when inflation showed up. Besides to that, since they did debug their financial statements from inflation, they obtained illusory profit and they had to pay taxes on it. Ministry of Finance, has promulgated the 5024 Numbered Act in 1.1.2004. This master research consists of 10 chapters. In the first chapter, an introduction to the research exists. In the second chapter, the concept and the types of inflation has been disclosed by segregating the types as the rate and formation of inflation. In the third chapter, the effect of inflation has been disclosed by considering economy, social life, enterprises and financial statements. In the fourth chapter, the subject of the history of inflation in Turkey has been taken up. In the fifth chapter, inflation accounting methods which are General Price Level Accounting Method, Current Cost Accounting Method and the Integrated Method have been explained one by one.