1929 dünya iktisadi bunalımı ve Türk toplumu üzerindeki etkileri

Abstract

I. Dünya Savaşı sonrasında dünya ekonomisinde, özellikle ABD, Kanada, İngiltere, Fransa ve İtalya ekonomilerinde hızlı bir büyüme görülmüştür. Bu hızlı ekonomik gelişme aynı zamanda bir dünya buhranının alt yapısını hazırlamış ve kimsenin beklemediği bir dönemde ekonomik bunalım patlak vermiştir. 24 Ekim 1929 tarihinde New York borsasının çöküşü Kara Cuma tüm dünyaya yayılacak olan ekonomik bunalımın başlangıcıdır. ABD'nin kendi iç koşullarından kaynaklanan bu bunalım hızla diğer ülkelere yayıldı. En çok etkilenen ülke Almanya, en son etkilenen ülke ise Fransa oldu. Tüm çabalara ve devletlerin aktif müdahalelerine rağmen ABD ve diğer pek çok ülkede sorunlar 1930'lu yılların sonuna kadar devam etti. 1929 dünya ekonomik bunalımının getirdiği sıkıntılar Türk Devleti'nin, ekonomisine yeni bir yön vermesine neden olmuştur. Ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesi ve halkın refah seviyesinin yükseltilmesi için devletin bazı tedbirler alması gerekmiştir. Ekonomik kurumsallaşmaya hız verilmiş, bu yeni kurumların ilki Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti olmuştur. Bu arada ekonomik sorunlar nedeniyle halkın mevcut yönetimden şikayeti Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulmasına yol açmıştır. 1930-1933 dönemi özel sektörün başarısız olduğu ve ekonomik bunalımın etkileri karşısında fikri gelişmelerin oluştuğu yıllardır. Kurulan kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla devlet sadece denetleyici olarak değil işletmeci olarak da ekonomiye hakim olmuştur. Devletçilik bu dönemin belirgin özelliği olmuştur. III Ekonomik bunalımın etkileri ülkemizde II. Dünya Savaşı sonuna kadar devam etmiştir. Bu durum milli gelirde azalma, gelir dağılımında bozulma, işsizliğin artması ayrıca hırsızlık vakalarının ve terkedilen çocuk sayısının artması gibi çeşitli sosyo ekonomik göstergelerle kendini ortaya koymuştur.

In the years after World War I. economy grew rapidly.Especially in USA,Canada,Great Britain,France and Italy.At the same time this world wide rapid economic development led to world economic crisis in an unpredictable time. It began dramatically on October 24,1929,with the collapse of the New York stock market known as Black Friday.The crisis,initialized by American internal affairs,soon expanded to Europe and the entire world.Germany was the most effected,France was the last effected by crisis.In spite of all efforts and active interventions of governments the problems in USA and great number of countries couldn't be solved until late 1930s. The world economic crisis of 1929 urged Turkey to follow new policies towards more state led initiatives especially in industrial development.Active government intervention was necessary to boost the nations welfare and state's prosperity. Meanwhile the fact that people's complaning about economic problems caused to foundation of Free Republic Party. For the period 1930-1933 private sector was unsuccessful.Therefore economic and political thinkers discussed alternative approaches to national economic development.Statism state intervention in economy via State Economic Enterprises was the significant aspect of this era. Socioeconomic consequenses of the crisis,went on until the end of World War II. , can be identify with statistics such as: decrease of national income,deterioration of income distribution;increase of unemployment,robbery and abondoned children etc.