Aldatıcı reklamlara karşı tüketicinin korunması

Abstract

Tüketicinin Korunması gereği günümüzde büyük önem taşımaktadır ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un kabulünden sonra aldatıcı reklamlara karşı tüketicinin korunması konusunda kapsamlı bir çalışma şimdiye kadar yapılmamıştır. Bu sebeple Aldatıcı Reklamlara Karşı Tüketicinin Korunması, konusu olarak seçilmiştir. Çalışmamızın §1., §2. ve §3. bölümlerinde genel olarak Reklam Hukuku incelenmiştir. Burada §1'de, reklamın fonksiyonları, tamını, unsurları ve hukuki niteliği ortaya konulmuştur. §2'de, Uluslararası organizasyonlarca ve özellikle Avrupa Birliği tarafından reklamlara ilişkin olarak getirilen hukuki düzenlemeler ile Türk Hukukunda reklamlara ilişkin düzenlemeler genel olarak konu edinilmiştir. §3'de, Türk Hukukunda, reklamların hukuka uygunluk şartlarından olmak üzere önce; gerek Tüketici Hukuku Mevzuatında, gerekse Radyo ve Televizyon Hukuku Mevzuatında aranan genel şartlar, daha sonra ise çeşitli reklam tipleri bakımından aranan özel şartlar inceleme konusu yapılmıştır. §4. ve §5. bölümler hususiyle Aldatıcı Reklam lara ayrılmıştır. Burada aldatıcı reklamların önlenmesinin önemi ve yabancı hukuklarda ve Türk hukukunda aldatıcı reklamlarla mücadele yöntemleri ve bunları yasaklayan hukuk normları belirtildikten sonra aldatıcı reklamın tanımı ve unsurları ortaya konmuştur. Aldatıcı reklam: önemli, yani tüketicilerin ekonomik davranışlarını etkileyebilecek nitelikte yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgi içererek hitap ettiği kitlede, orta seviyedeki (makul) tüketiciyi aldatan veya aldatma ihtimali bulunan reklamlar aldatıcı reklamlardır şeklinde tanımlanmış; bu tanıma göre aldatıcı reklamın unsurları şu şekilde belirlenmiştir: (1) reklamın yanlış veya yanıltıcı olması ya da eksik bilgi içermesi, (2) reklamın orta seviyedeki ve hitap ettiği tüketiciyi aldatması veya aldatma ihtimali taşıması, ve (3) reklamdaki aldatıcı ifade veya iddianın önemli, yani tüketicinin kararını etkileyebilecek olması. Daha sonra aldatıcı reklamlarda kişiler inceleme konusu yapılmış ve §5'de Türk hukukunda aldatıcı reklamlara karşı başvurulabilecek yollar olmak üzere özdenetim, özel hukuk davaları (ayıp, hile, culpa in contrahendo ve haksız rekabet) ve idari denetim mekanizmaları (Reklam Kurulu ve RTÜK) incelenmiştir. Son olarak, Reklam Hukuku alanında yeni gelişmelerin sonucu olan ispat külfetinin reklam verene ait olması ve bu konudaki ispat külfetinin yer değiştirmesi meselesi üzerinde durulmuş ve bunun hukukumuz bakımından da mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.