Dünyada ödeme sistemlerinin gelişimi ve Azerbaycan uygulamaları

Abstract

Para dolaşımını kolaylaştıran araçlar, banka prosedürleri ve genellikle bankalararası fon transfer sistemlerinden oluşan ödeme sistemleri, finansal sistem için oluşturabileceği sistemik riskler nedeniyle oldukça büyük önem arz etmektedir. Bu açıdan, günümüzde ödeme sistemlerinin, gelişen ve büyüyen ekonomilerin ihtiyaçları, modern bilim ve teknik donanım standartları doğrultusunda geliştirilmesi bankacılık sektörü tarafından önemli bir sorun olarak değerlendirilmektedir. Gelişmiş dünya ülkeleri, bu tarz gelişim faaliyetleri kapsamında nakit ve çek gibi geleneksel ödeme araçlarına göre, daha çok nakit dışı ve elektronik ortamdaki ödemeleri tercih etmektedirler. Aynı zamanda, uluslararası standartlar belirleyerek ve ulusal ödeme sistemlerinin yerini uluslararası ödeme sistemlerine vermekle uluslararası ödemeler alanındaki risklerin yönetimini yapma eğilimine girmişler. Gelişmiş ülkelerin tecrübeleri işığında genç Azerbaycan Cumhuriyeti’nde sadece 2000’li yıllarda oluşturulmaya başlanan ulusal ödeme sisteminin ve bu sistemin geliştirilmesinin değerlendirilmesi çalısmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Azerbaycan’da ödeme sistemleri alanında yasal mevzuat, ulusal ve uluslararası ilgili kuruluşların raporları ve uzman kişilerin görüşleri dikkate alınarak yapılan çalışma, özellikle “Müdahale Modelleri” kullanılarak merkez bankalarının ödeme sistemlerine müdahalesi açısından G10 ülkeleri ile karşılaştırmaya yoğunlaşmıştır. Azerbaycan'da ödeme sistemlerinin geliştirilmesinin değerlendirilmesi bankacılık sektörünün geleceği ve ülke ekonomisine etkileri açısından önemlidir. Bankacılık Sistemi, Ödeme sistemleri

A payment system, consisting of a set of instruments, banking procedures and, typically, interbank funds transfer systems that ensure the circulation of money, is significant because it may cause systemic risks in financial system. In this regard, development of payment systems in accordance with needs of developing and growing economies, modern science and technical equipment, is considered as a major problem by banking sector. Under this kind of development activities, developed countries prefer non-cash and electronic payments compared to traditional payment instruments such as cash and cheques. Also, they began to manage the risks associated with international payments through the setting of international standards and replacing national payment systems into international payment systems. Evaluation of the young Azerbaijani national payment system that has been created only in 2000s and its development, in light of this experience, is the main theme of this study. Based on the Azerbaijani legislation, reports of local and international organisations and expert opinions, the study focused on comparison of Azerbaijani payment systems with G10 countries in the terms of intervention of central banks to payment systems, by means of “Intervention Models”. A thorough analysis of development of payment systems in Azerbaijan is crucial for the assessment of Azerbaijani banking sector’s future and its contributions to Azerbaijan economy. Banking System, Payment Systems