İnfodemi ve göç iletişimi : sosyal medyada göçmenlere yönelik dezenformasyon paylaşımının dinamiklerine yönelik bir araştırma

Abstract

Dijital çağda göçmenlere ilişkin haberler ve bilgiler, hızla yayılan bilgi akışının etkisiyle büyük önem kazanmıştır. Göçmenlere yönelik infodemi ve dezenformasyon, toplumsal algıyı olumsuz yönde etkileyerek gerçeklikten uzaklaşmaya neden olabilmektedir. İnfodemi, aşırı miktarda bilginin dolaşımıyla ortaya çıkan bilgi kirliliğini ifade ederken, dezenformasyon ise kasıtlı olarak yanıltıcı veya manipülatif bilgilerin yayılması anlamına gelmektedir. Bu çalışma, göçmenlere yönelik dezenformasyon paylaşımını etkileyen faktörleri uygunluk teorisi, bilişsel yük teorisi ve göçmenlere yönelik olumsuz tutum perspektifini kullanarak incelemektedir. Çalışma kapsamında Apuke & Omar (2019) çalışmasındaki ölçüm aracı Türkçeye uyarlanmış ve Günay (2019) çalışmasındaki göçmenlere yönelik olumsuz tutum ölçeği araştırma modeline eklenmiştir. Pilot araştırma gerçekleştirilerek, ölçeklerin faktör yükleri değerlendirilmiş, güvenilirlik analizleri ve iç tutarlılıkları test edilmiştir. 18-44 yaş aralığındaki 554 sosyal medya kullanıcısına uygulanan araştırma sonuçlarına göre, göçmenlere yönelik dezenformasyon paylaşımı cinsiyet ve yaş gibi demografik özelliklere göre farklılık göstermemektedir. Eğitim gruplarına göre dezenformasyon paylaşımı farklılık gösterebilmekte ancak eğitim düzeyinin dezenformasyon paylaşımı üzerinde etkisi bulunmamaktadır. Öte taraftan günlük sosyal medyaya ayrılan vakit ve sosyal medyada göçmenlere yönelik içeriklere rastlama sıklığı ile göçmenlere yönelik dezenformasyon paylaşımı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Bilgi paylaşımı, statü arayışı, kendini ifade etme, çevrimiçi bilgilere güven, aşırı bilgi yükü ve haberler beni bulur algısı ile göçmenlere yönelik dezenformasyon paylaşımı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Göçmenlere yönelik tutum ile dezenformasyon paylaşımı arasında ise negatif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Çoklu regresyon analizi bulguları, bilgi paylaşımı, statü arayışı, kendini ifade etme, çevrimiçi bilgi güveni ve haberler beni bulur algısı arttıkça göçmenlere yönelik dezenformasyon paylaşımının arttığını göstermektedir. Bu bulgular, olanaklılık teorisinin göçmenlere yönelik dezenformasyon paylaşımı üzerinde güçlü bir yordayıcı olduğunu, bilişsel yük teorisinin kısmen etkili olduğunu ve göçmenlere yönelik tutumun etkili olmadığını ortaya koymaktadır.

In the digital age, news and information about migrants has gained great importance due to the rapid flow of information. Infodemic and disinformation about migrants can negatively affect social perception and lead to distancing from reality. While infodemic refers to information pollution caused by the circulation of excessive amounts of information, disinformation refers to the spread of deliberately misleading or manipulative information. This study examines the factors affecting the dissemination of disinformation towards migrants using the appropriateness theory, cognitive load theory and the perspective of negative attitudes towards migrants. Within the scope of the study, the measurement tool in Apuke & Omar (2019) study was adapted into Turkish and the scale of negative attitudes towards immigrants in Günay (2019) study was added to the research model. Pilot research was conducted to evaluate the factor loadings of the scales, and reliability analysis and internal consistency were tested. According to the results of the research applied to 554 social media users between the ages of 18-44, disinformation sharing towards migrants does not differ according to demographic characteristics such as gender and age. Disinformation sharing may differ according to education groups, but education level has no effect on disinformation sharing. On the other hand, there is no statistically significant relationship between the time allocated to social media per day and the frequency of encountering content about immigrants on social media and the sharing of disinformation about immigrants. A positive and significant relationship was found between information sharing, status seeking, self-expression, trust in online information, information overload, and perception of news finds me and disinformation sharing towards migrants. A negative and significant relationship was found between attitude towards migrants and disinformation sharing. The findings of the multiple regression analysis show that disinformation sharing towards migrants increases as information sharing, status seeking, self-expression, online information trust and news finds me perception increase. These findings reveal that the affordance theory is a strong predictor of disinformation sharing towards migrants, cognitive load theory is partially effective and attitude towards migrants is not effective.